Home Blog Page 12

ВОХӮРИИ СУДМАНД БО ДОНИШҶӮЁН

0

Санаи 16.09.2024 дар толори маҷлисгоҳи хобгоҳи рақами 8-и Донишгоҳ вохӯрии устодони факултетҳои журналистика ва таърих бо донишҷӯён баргузор гардид. Дар вохӯрӣ устодон Қутбиддинов А., Гулов С., Саидов Ҳ., Шарипов Ҷ. ва Муродов Н. Дар мавзӯҳои тарбияи ватандӯстӣ, истиқлолияти давлатӣ, тартибу низоми дохили донишгоҳ ва хобгоҳ, риояи талаботи таҳсил ва ғайра ба донишҷӯён маърӯза намуданд. Вохӯрӣ бо сухани хотимавии декани факултети журналистика профессор Қутбиддинов А. ба анҷом расид.

ПЕШВОИ МИЛЛАТ ВА ТАҲКИМИ РУКНҲОИ ИСТИҚЛОЛИЯТ

0

Бознашр аз нашрияи “Ҷумҳурият”

Истиқлолият – ин ба роҳи худ ва бо ихтиёри худ ба сӯйи ҳадафҳои муайян қадам ниҳодан мебошад, ки инак зиёда аз сӣ сол боз халқи тоҷик дар ин ҷода собитқадамона пеш меравад. Бештар аз се даҳсола мешавад, истиқлолият афкору андешаи миллии моро тақвият мебахшад ва бо шарофати ин неъмат муҳимтарин рукнҳои давлатдории мо торафт қавӣ мегарданд.

НАҚШИ ШАХСИЯТ ДАР ПОЙДОРИИ ИСТИҚЛОЛИЯТ

Дар ҳаёти аҳли башар маҳз шахсиятҳо дар пойдориву дастрасӣ ба истиқлолият ва роҳи таҳаввулу пешрафти давлати худ ҳамчун пешвоҳо нақши меҳварӣ доранд. Ин гуна шахсият дар даврони соҳибистиқлолии халқи тоҷик Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон эътироф гардидааст. Дар саҳифаҳои заррини китоби даврони соҳибистиқлолӣ, аллакай, сабт аст, ки Эмомалӣ Раҳмон шоҳроҳи манфиатҳои иҷтимоиро муайян карда тавонист ва ин омил сарҷамъиву ваҳдатро ба вуҷуд овард. Бале! Истиқлолият барои халқи тоҷик нисбатан осон ба даст омад, вале онро нотавонбинони миллати куҳанбунёди тоҷик дар миёни оташ партофтанд. Наҷоти халқи тоҷик аз домани ҷангу хунрезӣ, ки аз ҷониби Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон анҷом пазируфт, ин наҷоти истиқлолияти мо ва ормонҳои ҳазорсолаи халқи тоҷик буд. Дар ҷустуҷӯи хушбахтиву саодати халқ будан, Эмомалӣ Раҳмонро дар фаъолияти роҳбарӣ ва таҳкими истиқлолият муваффақ гардондааст.

ИТТИҲОДУ ВАҲДАТ

Танҳо ваҳдату иттиҳод мавҷудияту бақои истиқлолиятро таъмин карда, заминаи аввалини ҳама муборизаҳову талошҳои миллати мо барои ояндасозиҳост. Ҳазор сол нотавонбинон ва империясозон бо шиори тафриқаандозиҳо дар сарзамини аҷдодии мо имкони ба ҳам омадани халқи тоҷикро намедоданд.

Қотеона бояд гуфт, ки ин омил ҳазор сол муҷиби истиқлол надоштани аҷдоди мо гардида буд. Бузургтарин хизмати Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамин аст, ки ваҳдату иттиҳоди халқи тоҷикро ба вуҷуд овардаву барқарор кард. Бузургии дигари муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон он аст, ки бо сифати бахшидану сулҳдӯстияшон миллатро аз нав эҳё кардаву дар замиру ботинҳо муҳаббату шафқатро ҷо карда тавонистанд. Бо ақли солим бояд нигарист, ки агар ҳамдигарро набахшидан, хуни ҳамдигарро рехтан ва қасду кинаву ниқор нест намегардид, имрӯз давлати мо вуҷуд намедошт. Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар сулҳу ваҳдатсозӣ роҳи худро пеш гирифта, алорағми ҳама гумонҳои бадхоҳон бо ин роҳи нек халқи худро бурда тавонистанд. Ин роҳ иттиҳод ва истиқлоли миллат гардида, Тоҷикистонро хонаи умеди тамоми тоҷикони ҷаҳон сохт. Ҳамин аст, ки имрӯз иттиҳоду ягонагиву ваҳдати мо – обрӯву мақому манзалати мо дар ҷаҳон гардидааст.

ЭҲЁИ ФАРҲАНГИ МИЛЛӢ

Фарҳанг, адабиёт, санъат ганҷинаҳову хазинаҳое мебошанд, ки дар онҳо симо, ботин ва ҷавҳари миллии мо нуҳуфтааст. Ин сарватҳоро мо аз азал соҳиб будем ва бинобар тазйиқу фишорҳо имкони маҳдуди муаррифии халқи моро доштанд. Ба шарофати истиқлол минбарҳои муаррифии ин ганҷинаҳо ба тамоми маънӣ аз нав эҳё гаштанд ва бо домани пурбори худ ба ҷои асли худ баргаштанд. Аз ҷониби Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон даҳҳо солгардҳо таҷлил шуданд. Ин таҷлилҳо аз се омили маҷмуӣ иборатанд: 1. Боло бурдани сатҳи худшиносии миллӣ, ки дар заминаи ноадолатиҳои таърихӣ асолатамонро барои мо бегона сохта буданд. 2. Барои ҷаҳониён муаррифӣ кардани гузаштаи пурғановати мо, ки дар саргаҳи рушди маънавияту маданияти башарӣ қарор доштем. 3. Ин таҷлилҳои бошукӯҳ дар сатҳи дохилу хориҷ муҳри қатъӣ гузоштан дар тасдиқи мавҷудияти гузаштаву бақои ояндаи халқи тоҷик мебошанд.

ТАҲКИМИ ХУДШИНОСӢ

Неруи мо дар ботини мо, ваҳдати мо, фарҳанги мо, шинохти асолати мо, худшиносиҳои рӯзафзун ва эҳёи анъанаҳои ҳазорсолаи мост. Хурдтарин ҷузъиёте, ки марбут ба худшиносист, ин шиносномаи миллати тоҷик аст. Қонунияти таърихист, ки ҳеҷ халқияту миллате бидуни худшиносӣ қадаме ба пеш гузошта наметавонад. Тарғиби худшиносии миллӣ – ин маънои эътирофи дар хуни мо вуҷуд доштани ғурури миллист. Табиист, ки худшиносӣ дар заминаи муҳаббату садоқату самимият ба Ватан рушд меёбад ва дар таҳкими давлати миллӣ мусоидат мекунад. Аз ҷониби Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар баробари даҳҳо тадбирҳову тасмимҳо (муаррифии фарзандони фарзонаи миллат, эҳёи суннату ҳунарҳои мардумӣ, зинда гардондани анъанаҳои ниёгон, шинохти дину эътиқоду ақида ва ғ.) тақдими “Тоҷикон” ва “Шоҳнома” ҳикмату мароми хоси худро дорад. Яъне, дарс ва мактаби худшиносӣ ҷараёни давомдор дар роҳи шинохти асолати миллист, ки бояд холигаҳи ҳазор сол вуҷуддоштаро пур намояд.

НАНГ ВА МАСЪУЛИЯТ

Остонаи истиқлоли давлатии мо тирагиҳои зиёд дошт. Бо таъсири омилҳои дохиливу берунӣ, моро гирифтори ҷанги шаҳрвандӣ сохтанд. Чун ба меҳвари ин ҳама ҳадафу мақсадҳои аз ҷониби неруҳои маълум тарҳрезигардида менигарем, возеҳ аст, ки асоси ҳадафи онҳо аз миён бурдани истиқлолияти мо буд. Тоҷикистон дар бунбаст қарор дошт. Амнияти озуқаворӣ, тамомияти арзӣ, бунбасти коммуникатсионӣ ва даҳҳо муаммоҳои дигар ба вуҷуд омада буданд, ки рафъ накардани онҳо пояҳои истиқлолияти моро заиф менамуданд. Мушаххас гардидани нақшаҳову ҳадафҳои стратегӣ аз ҷониби Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва муваффақона амалӣ намудани онҳо ин нидои бузурге аз истиқлолият доштани мост. Ин ҳама садои нангу номус аст, ки мо дар алоҳидагӣ қудрат дорем. Халқи тоҷик бо роҳнамоии Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз уҳдаи рафъи ҳама мушкилот баромада тавонист. Озодиву истиқлолият барои халқи мо ин масъулият ва мустақилона ба дӯш гирифтани рисолатҳои бузург аст. Агар ин масъулият ва нанг намебуд, мо имрӯз истиқлолиятро пойдор нигоҳ дошта наметавонистем. Ҳамеша дар фикри пешрафту таҳаввулот қарор доштан ва дар ҳифзи марзу буми он омода будан, ин масъулият аст. Ин масъулият, қабл аз ҳама, муҳаббату садоқат ба Ватан аст. Ин масъулият бунёд кардан ва созандагиҳост.

НАЗАРИ НЕКИ ҶОМЕАИ ҶАҲОНӢ

Ҳудуди 200 давлати ҷаҳон Истиқлоли давлатии Тоҷикистонро эътироф кардааст ва Тоҷикистон бо пеш гирифтани сиёсати дарҳои боз мавриди таваҷҷуҳи ҷомеаи ҷаҳонӣ қарор дорад. Тоҷикистон бо пешниҳоди панҷ ташаббуси худ дар арсаи ҷаҳонӣ ба таври густурда шинохтаву эътироф гардидааст ва ба таври амиқ ҷомеаи ҷаҳониро ба масъалаҳое ҷалб карда тавонист, ки аҳамияти глобалӣ доранд. Нақши Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо иқдому ташаббусҳои бузург дар минтақаву ҷаҳон хеле бузург аст ва таваҷҷуҳи оламиёнро ба масъалаҳое ҷалб кардаанд, ки аз ҳама ҷиҳат мубраманд. Тоҷикистон ҳамчун аъзои фаъоли СММ боҷуръатона дар масъалаҳои ҷангу мухолифатҳои бемаънӣ, терроризму экстремизм, қочоқи маводи мухаддир ва дигар мушкилоту муаммоҳо садо баланд менамояд, ки ин ифтихори миллии мост. Тоҷикистон ҳамчун кишвари амну рӯ ба инкишоф ба маркази баргузории бузургтарин саммитҳову чорабиниҳо табдил ёфтааст. Ташрифи ҳазорон сайёҳ ба диёри мо маънии овозаи Тоҷикистони мустақилро ба ақсои олам бурдан дорад. Даҳҳо роҳбарони кишварҳои пешрафтаву абарқудрат ва созмону ташкилотҳои байналмилалӣ бевосита аз Тоҷикистони соҳибистиқлол дидан намудаанд, ки ин гувоҳи файзу баракати Истиқлол аст.

Бахтиёри ҚУТБИДДИН, докториилмҳои филология, деканифакултети журналистикаи ДМТ

РУШДИ ВОСИТАҲОИ АХБОРИ ОММА ДАР ЗАМОНИ ИСТИҚЛОЛИ ДАВЛАТӢ

0

Дар Тоҷикистони мустақил низ аён гардида, ки рӯзномаву маҷаллаҳо ва телевизиону радио чун яке аз воситаҳои асосии таъсиррасонӣ ба афкори ҷомеа ва воситаи муҳимми ошкоркунандаи мушкилоти ҷомеа саҳми назаррас гузоштааст.

Воситаҳои ахбори оммаи Тоҷикистон аз нахустин рӯзномаи мустақили миллии он – “Бухорои шариф” оғоз мешавад ва он чун пойдевори мустаҳкаме барои ба вуҷуд омадани дигар нашрияҳои миллии тоҷикӣ асос гузошт.

Истиқлолияти Тоҷикистон ба фаъолияти ВАО иртиботи ногусастанӣ дорад. Воқеан, Пешвои миллат аз рӯзҳои аввали роҳбарӣ ба ВАО таваҷҷуҳи хосса дошта, дар ин соҳа корҳои зиёдеро ба сомон расондаанд. Асоси рушди ВАО-ро озодии баён ташкил менамояд ва ин нукта дар моддаи 30-юми Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъкид шудааст: “Ба ҳар кас озодии сухан, нашр, ҳуқуқи истифодаи воситаҳои ахбор кафолат дода мешавад… Сензураи давлатӣ ва таъқиб барои танқид манъ аст”.

Сарфи назар аз пешрафтҳои техникӣ, дар замони шӯравӣ радио 80 фоиз ва телевизион камтар аз 70 фоизи ҳудуди кишварамонро фаро мегирифт. Мувофиқи маълумотҳо имрӯз пахши радиову телевизиони Тоҷикистон дар фазои тақрибан 99% ҳудуди ҷумҳурӣ роҳандозӣ гаштааст.

Пайваст шудани телевизионҳои давлатӣ ба системаи моҳвораӣ ва гузаштан ба пахши рақамӣ аз дастовардҳои қобили андеша дар ин самт буда, дар муаррифии зиндагии шоистаи мардуми мо ба оламиён ва беҳтар шудани сифати барномаву намоишҳо нақши муҳим мебозад.

Дар асоси Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон даҳҳо қонуну санад ба тасвиб расидаанд, ки фаъолияти озодонаи ВАО-ро дар мамлакат таъмин менамоянд. Қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи матбуоти даврӣ ва дигар воситаҳои ахбори омма”, “Дар бораи телевизион ва радиошунавонӣ”, “Дар бораи табъу нашр”, “Дар бораи иттилоотонӣ”, “Дар бораи ҳуқуқи дастрасӣ ба иттилоот”, “Дар бораи ҳифзи иттилоот”, “Дар бораи реклама” ва ғайра аз ҷумлаи онҳоянд.

Бо ибтикорот ва сиёсати хирадмандона ва созандаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар замони соҳибистиқлолӣ ВАО-и тоҷик ҳамаҷиҳата рушд кард. Агар дар солҳои аввали Истиқлолияти давлатӣ дар Тоҷикистон ҳамагӣ 139 адад рӯзномаву маҷалла вуҷуд дошта бошад, имрӯз бино ба маълумоти Вазорати фарҳанги ҷумҳурӣ беш аз 500 расона ба қайд гирифта шудаанд, ки 75 фоизи онҳоро расонаҳои мустақил ташкил медиҳанд.

Ҳамчунин, 11 агентии иттилоотӣ, аз ҷумла, 1 агентии иттилоотии давлатӣ ва 10-то ғайридавлатӣ, 99 шабакаи давлативу хусусии телевизиону радио ва студияҳои истеҳсоли маводди аудиовизуалӣ, аз он 13-то телевизиони давлатӣ ва 33-то ғайридавлатӣ, 32 радио, аз он 10 давлатӣ ва 22-то ғайридавлатӣ фаъолият мекунанд. Бештари расонаҳои иттилоотӣ ғайридавлатиянд, ки ин яке аз нишонаҳои асосии давлати демократӣ будани Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, аз мавҷуд будани озодии баён дарак медиҳад.

Бо шарофати Истиқлолиятидавлатӣ ва дастгириву мусоидати бевоситаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз оғози асри 21 бо фароҳам омадани шароити сулҳу субот таъсиси шабакаҳои нави радиоиву телевизионии ҳам давлативу ҳам ғайриҳукуматӣ дар кишвар ба ҳукми анъана даромада, соле нест, ки 2-3 шабакаи нав ба фаъолият оғоз накунанд. Аз ин лиҳоз дар ин давра воситаҳои ахбори оммаи мамлакат ба таври бесобиқа рушд ва инфрасохтори соҳаи радиову телевизион ба шароити муосиру талаботи замон мувофиқ карда шуд. Муҳтавои барномаву намоишҳо, маҳорат ва касбияти кормандон тағйиру такмил ёфт. Имрӯз 9 шабакаи ҷумҳуриявии телевизионӣ – “Тоҷикистон”, “Сафина”, “Ҷаҳоннамо”, “Баҳористон”, “Синамо”, “Варзиш”, “Шаҳнавоз”, “Илм ва табиат” ва “Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ” дар тамоми вилоятҳои ҷумҳурӣ телевизионҳои вилоятӣ бо мазмуну муҳтавои гуногун бо назардошти манфиат ва завқи тамошобинон фаъолият доранд.

Дар баробари ин, чандин телевизионҳои минтақавию ноҳиявӣ ва шаҳрии ғайриҳукуматӣ таъсис ёфта фаъолият доранд.

Телевизионҳои мамлакат имрӯз дар заминаи дастуру ҳидоятҳои Пешвои миллат бо мазмуну муҳтавои гуногун, вобаста ба шавқи тамошобинон фаъолияти пурсамар доранд. Дар шабакаҳои мазкур барномаҳои рангин ба намоиш гузошта мешаванд, ки фазои иттилоотиро пурра менамоянд. Аз тамошои барномаҳои телевизион ба хулосае омадан мумкин аст, ки сол аз сол барномаҳо моҳиятан ва сифатан тағйир ёфта, рӯзноманигорони касбӣ ба кор қабул карда мешаванд ва онҳо метавонанд дар бархӯрдҳои иттилоотӣ ҳадафҳо ва арзишҳои миллии моро ҳифз намоянд.

Дар самти радиошунавонӣ пешравиҳои ҷумҳурии мо бо ба даст овардани Истиқлоли давлатӣ ба сатҳи сифатан нав расид. Имрӯз Радиои “Тоҷикистон” 4 шабакаи радиоии ҷумҳуриявиро муттаҳид мекунад. Расонаҳои мазкур барои пурра кардани фазои иттилоотии мамлакат хидмат намуда, дар рӯҳияи худшиносиву худогоҳӣ, зебоипарастӣ ва фарҳангдӯстӣ тарбия кардани насли наврас ҳиссаи босазо мегузоранд.

Ҳамчунин, дар замони Истиқлолиятидавлатӣ Академияи воситаҳои ахбори омма ба фаъолият оғоз намуд, ки идомаи мантиқии сиёсати хирадмандонаи Пешвои миллат мебошад. Академияи мазкур баҳри баланд бардоштани сатҳи маҳорати касбии кормандони воситаҳои ахбори омма ва тарғибу ташвиқи фарҳанги миллӣ саҳми назаррас дорад.

Баъди хомӯш гардидани оташи ҷанги шаҳрвандӣ матбуот тавонист дубора ба по хезад, вазъи молиаш ба ҳадде беҳ шавад ва хонандаашро ҷалб намояд. Дар ин миён дар баробари матбуоти давлатӣ матбуоти мустақил низ ба вуҷуд омад.

Дар маҷмуъ, Истиқлолиятидавлатӣ дар рушди матбуоти даврӣ заминаҳои устувори сиёсиву иқтисодӣ ва ҳуқуқиву иҷтимоиро фароҳам овард, фазои иттилоотии мамлакатро аз якрангӣ раҳонид. Шароити хуби омӯзиши фаъолияти рӯзноманигорӣ бо техника ва технологияи муосирро таъмин намуд.

Абдурозиқ АБУНАСРЗОДА,докторанти Ph.D-и кафедраи матбуотифакултети журналистикаи ДМТ

ИЛМУ ДОНИШ – ОМИЛИ АСОСИИ РУШДИ МАЪНАВИЁТ

0

(Аз ҷараёни таҷлили Рӯзи дониш ва Дарси сулҳ дар ДМТ)

Рушди илму маориф калиди пешрафти ҳамаи соҳаҳо ва омили муҳимтарини таъмин намудани ояндаи босуботи давлат ва фардои босаодати ҷомеа ба ҳисоб меравад.

Эмомалӣ Раҳмон

Ҳамасола дар ватани азизамон – Тоҷикистон Рӯзи дониш ва дарси сулҳ – 1-уми сентябр бо тантана гузаронида мешавад. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ин рӯзи муборак ба ин ё он муассисаи олӣ ва миёнаи кишвар ташриф оварда, роҷеъ ба яке аз соҳаҳои муҳимтарини иҷтимоии мамлакат – мактабу маориф изҳори назар менамояд. Имрӯз (01.09.2024) Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Рӯзи дониш ва дарси сулҳро дар бинои навсохти Муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии №19 таҷлил намуданд. Чун анъана субҳи имрӯз аҳли илму маориф, аз ҷумла ҳайати устодону кормандон ва донишҷӯёни Донишгоҳи миллии Тоҷикистон суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро тариқи шабакаҳои телевизионӣ тамошо намуданд.

Пас аз суханронии Пешвои миллат дар толори калони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон Рӯзи дониш ва Дарси сулҳ бо шукӯҳу шаҳомати хоса таҷлил шуд. Чорабинӣ бо садо додани Суруди миллӣ оғоз ёфт. Дар ин санаи муборак намояндаи Ҳукумати ҷумҳурӣ, Абдуллозода Масрур – мушовири бахши Ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеа ба Донишгоҳ ташриф овард. Ректори Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, профессор Насриддинзода Эмомалӣ ҷамъомадро ифтитоҳ намуда, ҳузури меҳмон ва аҳли нишастро ба ин боргоҳи илму маърифат хайрамақдам гуфт. Дар зимн аҳли нишастро ба муносибати Рӯзи дониш, Дарси сулҳ ва 33-юмин солгарди Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон табрик намуд. Ректори Донишгоҳ дар суханронии хеш аз дастгириҳои пайвастаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар самти илму маориф суханронӣ намуда, изҳор дошт, ки тибқи дастури Пешвои муаззами миллат Лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи мақоми омӯзгор” таҳия ва ба Ҳукумати мамлакат пешниҳод карда мешавад. Тадбири мазкур аз таваҷҷуҳи вижаи Пешвои миллат ба рушди соҳаи илму маориф шаҳодат медиҳад.

Абдуллозода М. зимни ироаи номаи табрикотӣ аз бар намудани илму донишро барои донишҷӯён вазифаи аввалиндараҷа номида, таъкид кард, ки устодон бояд кӯшиш намоянд, мутахассисони хуб ва ба талаботи бозори меҳнат ҷавобгӯро ба камол расонанд. Зимнан дар робита ба дастгириҳои Пешвои муаззами миллат нисбат ба мактабу маориф ва рушди илму истеҳсолот ибрози андеша намуда, саҳми устодону кормандони Донишгоҳро дар самти татбиқи сиёсати маорифпарваронаи Пешвои миллат назаррас арзёбӣ намуд. Ҳамзамон, аз дастовардҳои чашмраси Донишгоҳ, хусусан қабули Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон” ёдовар шуда, ба устодону донишҷӯёни Донишгоҳ ҷиҳати анҷом додани корҳои назарраси илмию эҷодӣ ва хониши намунавӣ тавсияҳои судманд дод.

Дар интиҳо намояндаи хатмкардаи Донишгоҳ – Давлатзода Шоира ба хотири такмили минбаъдаи савияи дониш дафтарчаи имтиҳонӣ ва калиди рамзии Донишгоҳро ба намоянда аз донишҷӯёни курси якуми Донишгоҳ – донишҷӯйи факултети ҳуқуқшиносӣ Аносир Негматов супорид.

Нишаст бо сухани хотимавии хатмкарда Давлатзода Шоира ва таманниёти неки донишҷӯи курси якум А. Негматов ба охир расид.

Таъкиди ин нукта зарур аст, ки мо аҳли илму маориф бо захираи бузурги зеҳнии худ метавонем ҳамроҳ бо Пешвои муаззами миллат аз уҳдаи иҷрои рисолати таърихии хеш бароем ва барои ояндаи Ватану миллатамон насли сазовору арзанда, дорои дониши замонавӣ, ҷаҳонбинии васеъ, ватандӯсту худогоҳ ва ворисону созандагони фардои дурахшони Тоҷикистони соҳибистиқлолро тарбия карда ба воя расонем. Яъне, бо таъбири дигар, бо роҳи илму дониш дар рушди маънавиёти ҷомеа саҳмгузор бошем.

ОМОДАГИҲО БА СОЛИ НАВИ ТАҲСИЛ

0

Дар робита ба амалишавии сиёсати маорифпарваронаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар самти ба даст овардани натиҷаҳои назарраси илму истеҳсолот ва иҷрои Нақша-чорабиниҳои Донишгоҳи миллии Тоҷикистон дар самтҳои мухталиф вохӯриҳои ректори Донишгоҳ, профессор Эмомалӣ Насриддинзода бо сохторҳои марбутаи Донишгоҳ ба роҳ монда шудааст. Татбири мазкур ҷиҳати омодагиҳо ба соли нави таҳсил бо садорату мудирони кафедраҳо ва роҳбарони сохторҳои марбутаи Донишгоҳ гузаронида шуд.

Имрӯз дар вохӯрӣ бо мудирони кафедраҳо ректори Донишгоҳ тамоми иштирокчиён ва дар симои онҳо коллективи бисёрҳазорнафараи Донишгоҳро ба истиқболи 33 солагии ҷашни Истиқлоли давлатӣ ва оғози соли нави таҳсил табрик намуда, барои пешбурди корҳои илмию таълимӣ ва тарбиявию хоҷагидорӣ муваффақиятҳо таманно намуд.

Дар зимн ректори Донишгоҳ ба устодону кормандони Донишгоҳ дар самти татбиқи сиёсати маорифпарваронаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, пеш бурдани корҳои илмию таълимӣ, тарбия ва равобити байналмилалӣ, омода намудани мутахассисони донандаи хуби забонҳои хориҷӣ, таҳияи дастуру китобҳои таълимӣ, иштироки фаъоли донишҷӯён дар олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ ва байналмилалӣ, дифоъи рисолаҳои илмӣ, ҷалби ҷавонон ба пажуҳиши илмии бунёдӣ, ҷоннок намудани ташкилотҳои ҷамъиятӣ ва омӯзиши самтҳои муосири пешрафти илм бо истеҳсолот дастуру супоришҳои мушаххас доданд.

Таъкид шуд, ки ҳайати бисёрҳазорнафараи Донишгоҳ бояд бо масъулияти баланд соли нави таҳсилро истиқбол гиранду онро бо дастовардҳои назарраси илмию эҷодӣ анҷом диҳанд.

ТОЗАГӢ ДАР МУАССИСА

0

Ҳайати бисёрҳазорнавараи Донишгоҳи миллӣ дар асоси дастуру ҳидоятҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ ҷиҳати ободонию хуррамгардонӣ ва ба “шаҳри сабз” табдил додани пойтахти азизамон ҳамарӯза саъю кӯшиш менамоянд, то дар ободонию хуррамгардонии Ватани биҳиштосоямон саҳмгузор бошанд.

Имрӯз таҳти унвони «Тозагӣ дар муассиса» аксияи умумиҷумҳуриявӣ аз ҷониби Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон карда шуд, ки дар аксияи мазкур ҳайати устодону кормандон ва масъулини сохторҳои марбутаи Донишгошҳи миллии Тоҷикистон фаъолона иштирок намуданд. Аксияи мазкур ба муносибати сазовор истиқбол гирифтани 33 – солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва бо мақсади саҳмгузорӣ дар тозаву озода нигоҳ доштани пойтахти мамлакат ва омода намудани муассиса ба соли нави хониш роҳандозӣ гардид.

Дар шанбегии мазкур ҳайати устодону кормандон ва омӯзгорон Донишгоҳ иштирок намуда, саҳми босазои худро дар ободонӣ ва таъмини зебогии як гӯшаи пойтахти кишвар – Донишгоҳи миллӣ гузоштанд.

Зимни шанбегӣ иштирокчиён саҳни биноҳо ва кӯчаву гулгаштҳои атрофи Донишгоҳ, инчунин, ҷӯйборҳою майдончаҳои назди биноҳоро аз партовҳо тоза намуда, инчунин, гирди дарахтони сояафкани ҳамешасабзро нарму мулоим ва тозаю озода карданд.

Ҳамчунин, масъулин саҳни биноҳои таълимию хобгоҳро аз алафҳои бегона, майсазорҳо ва партовҳои маишӣ тоза намуда, гулгаштҳо, гулҳои мавсимӣ, ки фазои атрофро зебову хотири бинандаро болида мегардонад, пок намуданд.

Ёдрас мешавем, ки дар робита ба ин тибқи дастури ректори Донишгоҳ, профессор Насриддинзода Э.С. пайваста шанбегиҳо ва корҳои ободию созандагӣ анҷом дода мешаванд.

ПОЯНДА БОД, ДӮСТИИ ТОҶИКИСТОНУ ҚАЗОҚИСТОН!

0

Қабл аз ҳама сиёсати оқилонаву дурбинонаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аст, ки мо бо ҳама кишварҳои Осиёи Марказӣ муносибати дӯстона дорем. Аз ҷумла Қазоқистон, ки яке аз давлатхои бузурги ҷаҳон низ ҳаст.

Равобити дӯстона ҳамеша ба манфиати халқҳост ва дар рушди зиндагии неки онҳо мусоидат менамояд.

Таърихи муносибатҳои дипломатӣ миёни Тоҷикистону Қазоқистон аз 7 январи соли 1993 оғоз мегардад.

Нахустин сафари расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Ҷумҳурии Қазоқистон моҳи январи соли 1993 сурат гирифтааст.

То ба имрӯз ҳашт ташрифи расмӣ (1993, 1995, 2000, 2006, 2008, 2015, 2018 ва соли 2021) дар сатҳи роҳбарони ин давлатҳо анҷом ёфтааст.

19-20 майи соли 2021 бо даъвати Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон сафари расмии Президенти Ҷумҳурии Қазоқистон Касым – Жомарт Токаев сурат гирифта буд.

Ин сафари Роҳбари давлати Қазоқистон дар таҳкими муносибот таъсири амиқ гузошта, гардиши молу маҳсулот дар соли 2021 дар ҳаҷми зиёди аз 600 миллион доллари амрикоиро ташкил додааст.

Дар самти муносиботи фарҳангиву иҷтимоӣ ин ду кишвар хеле фаъол мебошанд. Баргузории рӯзҳои фарҳангии Тоҷикистон дар Қазоқистон ва рӯзҳои фарҳангии Қазоқистон дар Тоҷикистон дӯстиву рафоқати ин халқҳоро қавӣ гардонидааст.

Тоҷикистону Қазоқистон ҳамчун давлатҳои як минтақа ҳамсоягии нек доранд ва шарикони стратегӣ мебошанд. Умумиятҳои фарҳангу анъанаҳо ин ду кишварро бо ҳам наздик гардонидааст.

Аз рӯи маълумотҳо алҳол дар Қазоқистон зиёда аз 50 ҳазор нафар тоҷикон зиндагӣ доранд.

Тоҷикистону Қазоқистон мавқеи бо ҳам наздикро дар бисёр самтҳо соҳибанд. Ин ду кишвар дар ҳамоҳангии мавқеъҳо аъзои созмонҳои бонуфузи СММ, ОБСЕ, ИДМ, СПАД, СҲШ и СВМДА ва ғайра мебошанд.

Дар миёни Тоҷикистон ва Қазоқистон садҳо шартномаҳои ҳамкории байнидавлатӣ ба имзо расидаанд, ки фарогири даҳҳо самт мебошанд.

ЧАНД МАЪЛУМОТ ОИД БА ҚАЗОҚИСТОН:

Ҳудуди Қазоқистон 2 724 902 км² ташкил медиҳад.

Аҳолии он ҳудуди 20 миллион нафар.

Қазоқистон аз 17 вилоят, 188 ноҳия, 89 шаҳр ва зиёда аз 6200 деҳаву қасаба иборат аст.

Бо ҳаҷми масоҳат Қазоқистон дар ҷаҳон дар ҷойи нӯҳум ва дар Осиеи Марказӣ дар ҷои аввал қарор дорад.

Қазоқистон низ чун дигар кишварҳои Осиёӣ Иди Наврӯзро бо тантана ҷашн мегирад.

Дар Қазоқистон 130 халқияту миллатҳо зиндагӣ мекунанд.

Аввалин парвози инсон ба Кайҳон аз пойгоҳи кайҳонии “Байканур”-и Қазоқистон сурат гирифтааст.

Аз ҷиҳати захираҳои нафту газ ин кишвар натанҳо дар минтақа, балки дар ҷаҳон мавқеи муҳим дорад.

Бо захираҳои нафт дар ҷойи 7 ва бо захираи газ дар ҷойи 6 дар ҷаҳон қарор дорад. Бо дороии уран ҷойи дуюмро мегирад.

Қазоқистон ҳамчун давлати дорои силоҳи ядроӣ ихтиёран аз истифодаи майдони озмоиши ин гуна силоҳ даст кашидааст.

Ҳудуди Қазоқистон дар қитъаҳои Аврупову Осиё қарор дорад.

Остона ҳамчун шаҳри навбунёд ҷавонтарин пойтахт дар ҷаҳон мебошад.

ВАҲДАТИ МИЛЛӢ – ОМИЛИ АСОСИИ КОМИЛ ШУДАНИ ИСТИҚЛОЛИ ДАВЛАТӢ

0

Имрӯз ҷашни ваҳдати миллӣ ҳамчун дастоварди бузургу таърихии халқамон ба яке аз ҷашнҳои умумимиллии мо ва рамзи иттиҳоду ҳамбастагии мардуми шарифи тоҷик табдил ёфтааст.

Эмомалӣ Раҳмон

Бо ифтихори хоси ватандорӣ ва ибрози самимият ба Тоҷикистони соҳибистиқлол метавон ваҳдати миллиро рамзи саодат ва иттиҳоду ҳамбастагии мардуми шарифи тоҷик унвон кард, ки ҳамасола 27 июн ҳамчун санаи муҳим ва таърихӣ таҷлил карда мешавад.

Соли 1997 санади сарнавиштсоз – Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ ба имзо расид, ки ба шарофати он дар кишвар заминаи сулҳу оромӣ, суботи сиёсӣ ва ҳамдигарфаҳмиву ваҳдати миллӣ гузошта шуд.

Пешвои муаззами миллат дар яке аз суханрониҳояшон ба муносибати Рӯзи ваҳдати миллӣ дар ин бора қайд намуданд, ки “…бо ташаббуси фарзандони огоҳу ватандӯст даъват гардидану баргузор шудани Иҷлосияи шонздаҳуми таърихии Шурои Олӣ дар шаҳри бостонии Хуҷанд ва интихоби роҳбарияти нави сиёсии мамлакат дар он шароити ниҳоят вазнин роҳи ягона ва дурусти қатъи хунрезӣ, барқарорсозии сулҳу оромӣ, сарҷамъ кардани миллати тоҷик, бартараф намудани оқибатҳои ҷанг ва фароҳам овардани шароит барои таъмин намудани рушди Тоҷикистон буд”.

Инак, 27 сол мешавад, ки дар Тоҷикистони азизи мо ваҳдати миллӣ тантана дорад. Бешак, метавон гуфт, ки расидан ба ваҳдати миллӣ омили асосии комил шудани Истиқлоли давлатӣ дар Тоҷикистон гардид, зеро ҳанӯз аз қадамҳои нахустини даврони истиқлолу озодӣ дар натиҷаи фитнаву дасисаи душманони миллати тоҷик ва давлати тоҷикон ба зарбаи даҳшатноку фоҷиабори таърих-мухолифатҳои шадиди сиёсӣ ва баъдан ба гирдоби ҷанги таҳмилии шаҳрвандӣ рӯ ба рӯ гардид ва расидан ба сулҳу оромӣ, суботи сиёсӣ ва мустаҳкам намудани раванди ваҳдати миллӣ масири бисёр вазнину пурпечутоб буд.

Бо дарки ин маънӣ месазад, ки мардуми кишвар ва хусусан, насли ҷавони мо донистану дарк кардани қадру қимати сулҳу ваҳдат ва кӯшишу талоши пайваста ҷиҳати ҳифзу таҳкими онро вазифаи муҳимтарин бихонанду бидонанд.

Ба андешаи Пешвои муаззами миллат “…ваҳдат дар баробари арзишҳои истиқлолу озодӣ ва ватану миллат ҷузъи таркибии хираду андешаи сулҳҷуёнаву таҳаммулгароёнаи мардуми Тоҷикистон ва равшанибахши роҳи пурифтихори созандагиву ободгаронаи аҳли ҷомеа гардидааст”.

Воқеан ҳам натиҷаи сулҳу субот ва ваҳдати миллӣ, самараи заҳмати содиқонаву ватандӯстонаи халқи қаҳрамони Тоҷикистон ва албатта, мояи ифтихору сарфарозии хурду бузурги мамлакат мебошад.

Бояд гуфт, ки ваҳдати миллӣ чун омили муттаҳидсозандаи мардуми тоҷик дар самти беҳтар гардидани сатҳу сифати зиндагии мардум, ободии Ватан ва ояндаи давлати соҳибистиқлоламон заминаи мусоид муҳайё намудааст.

Боиси ифтихор аст, ки таҳкиму густариш додани фарҳанги сулҳ армонҳои ҳамешагии мардуми тоҷик аз қадим то имрӯз будааст. Дар ҳар давру замоне мардуми мо сулҳро барои худ неъмати пурарзиш ва дастоварди бебаҳо унвон кардаанд, зеро сулҳпарварӣ омили асосии пиёда кардани армонҳои инсонӣ ва меҳандорӣ мебошад.

Имрӯз ҳам мардуми шарифи Тоҷикистон бо талошҳои пайвастаи истиқлолхоҳии хеш худро ба унвони пуштибони арзишҳои ҷовидонаи инсондӯстию фарҳангпарварӣ муаррифӣ менамоянд.

Ҳар сокини Тоҷикистони азизи мо бо пайравӣ аз сиёсати созандаи Пешвои муаззами миллат бояд дарк намоянд, ки дар шароити ниҳоят печидаву ҳассоси минтақа ва ҷаҳони муосир тарғибу талқини ғояҳои сулҳу амният, суботу оромӣ, ватандӯстиву ватанпарастӣ, худогоҳиву худшиносӣ, ҳисси ифтихори миллӣ ва омӯхтани таъриху фарҳанги миллат аҳаммияти аз ҳарвақта бештар пайдо кардааст.

Ба таъкиди Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон “…тазодҳои замони муосир, зуҳури ғояҳои хатарбор, шиддат гирифтани муборизаҳои мафкуравӣ, рақобатҳои иттилоотӣ ва хатарҳои дигар, ки тӯфони ҷаҳонишавӣ бо худ меоварад, моро водор месозанд, ки андешаи муқаддаси ваҳдати миллиро ба хотири саодати миллат ва бақои давлат ҳарчи бештар густариш бахшем. Мо бояд дар ҳама ҳолат сарҷамъу муттаҳид, ҳушёру зирак ва барои ҳимояи манфиатҳои милливу давлатии худ омода бошем, истиқлолу озодиро ҳамчун неъмати муқаддастарини ҳаётамон ва ваҳдати миллиро чун дастоварди бузургтарини халқамон эҳтиёт ва ҳифз намоем”.

Бо истифода аз фурсати муносиб ҳамватанони азизро ба ифтихори Рӯзи ваҳдати миллӣ сидқан табрик гуфта, ба ҳар хонадони кишвар зиндагии шоиста ва ба Тоҷикистони маҳбубамон суботу оромии комил орзу менамоем.

Раҳмонзода Ҷамила Мирзо,дотсенти кафедраи телевизионва радиошунавонии факултетижурналистикаи ДМТ

ЛИБОС МИЛЛАТРО НИГОҲ МЕДОРАД!

0

(аз суҳбати тарроҳ)

Муқаддимаи инсон либос аст ва ин таъбир дар фарҳанги тамоми халқу миллатҳо муайянкунандаи сатҳу дараҷаи маънавиёту маданияти онҳост. Муқарар аст, ки инсонро дар замони имрӯза фарҳанги либоспӯшияш чун ба як шарти муҳиме табдил ёфтааст.

Шояд дар замонҳои қадим ин ҷараён суръату сифати дигар дошт. Шояд либос дар гузаштаҳо танҳо вазифаи зери асроре нигоҳдоштани андомро иҷро менамуд. Имрӯз ҳам ин вазифаи либос вуҷуд дорад, аммо дар мавридҳои алоҳида мебинем, ки либос рисолатҳои нави мусбату манфиро соҳиб гашта истодааст.

Мукаррама Қайюмова чун як донандаи асрори либос аз ҳама бештару пештар асрори ҳар як либоси имрӯзу гузаштаро дарк менамояд. Ӯ хеле амиқ медонад, ки аз қадим то имрӯз либоси мо таҷассумгар буд. Ба андешаи он кас якумин императории ҷаҳон хоразмиҳову бохтариҳову суғдиҳо буданд, ки анъана доштанду соҳиби фарҳанг буданд ва таърих собит менамояд баъдтар ин сарвати маънавиро ба мулки фаранг бурдаанд. Махсусан фарҳанги либоси онҳо барои дигарон намунаву омӯзанда буд ва аз он нусхабардорӣ мекарданд.

– Имрӯз либос ба ҷузъу қисмати сиёсат табдил ёфта истодааст, ки раванди ҷаҳонишвӣ онро торафт шакл мебахшад. Дар чунин раванду ҷараёнҳо агар вазорату кумитаи либосро ташкил кунанд, чи қадар чизҳоро гуфтан мумкин аст. Кумитаи либос бошад, вазорати либос бошад ва дар оқибат назорати либос бошад, ин ҳама дар маҷмӯъ рушди фарҳанг мешаванд. – меандешад Мукаррама Қайюмова. Муаллима тарроҳ – «дизайнер» аст, аммо мегӯяд, ки ҳама гуна дизайн метавонад, фарҳангҳоро фуру барад. Танҳо дизайнере ки садоқатманди фарҳанги миллии худ аст, имкон дорад, ки омилҳои манфиро барҳам занад. Яъне манфиати иҷтимоӣ бояд аз манфиати фардӣ боло қарор дошта бошад.

Дар ҳақиқат либос ин танҳо куртаву шалвор нест. Либос ин пойафзол аст. Либос ин кулоҳу русарӣаст. Либос ин навъи матоъ аст. Либос ин рангу мазмун аст. Либос ин шаклу шеваи дурусту зебои духти он аст. Оё мо боре аз асрори либос ба худ савол медиҳем? Ҷавоби яқин он аст, ки на ҳама вақт. Агар дар тани даҳ нафар як либосро бинем, алакай хулоса барои мо возеҳ аст: «Ба бозор бояд шитофт ва аз ин навъ ҳатман бояд харидорӣ намуд».

Ин либос аз куҷо ба ҷомеаи мо омад, тарроҳи он кист, чӣ ифода дораду бо фарҳанги мо чи робитаро соҳиб аст ва амсоли он саволҳоест, ки ҳеҷ гоҳдар хаёли мо ҳатто гузар наменамоянд.

Чун аз хориҷи кишвар ягон навъи шиму курта, навъи матоъ, кулоҳу русариву руймол ҳамчун муд ба ҷомеаи мо ворид мешавад, бо ҷону дил онро қабул медорем. Ҳатто боре аз навиштаҷоти ороишии ин либосҳо аз забондоне пурсон намешавем, ки он чӣ маънӣ дорад. Дар сурате ки баъзеи навиштаҳо дашному ҳақорат низ мебошанд ва мисоли онҳоро зиёд дучор омадаем. Сурату аксҳои ҳайвоноту кадом як авбоши филмномаеро бо мамнунияту ғафлат қабул медорем.

– Ҳар як ҷузъи либос ба худ рамзу забони махсус дорад. Масалан дар либос тугма ҳаст ва тугма ин маънии муҳофизатгарро дошт.

Тугма вазифаи туморро иҷро менамуд. Имрӯз мебинед, ки ба таври «ҷалдар-ҷулдур» як либос пур аз тугма мешавад. Тугмаҳои нолозиму нозеб чун як исрофи беҳуда дар либосҳо овезонанд. Мутаассифона соҳибони ин гуна либосҳо боифтихор дар кӯчаҳои шаҳр қадам мезананд. Шояд хориҷие ин навъи либосҳое, ки тимсоли таҳқиранд, бубинаду бозавқ хандад. – идома медиҳад Мукаррама Қайюмова.

Муаллимаро дар ин масъала махсусан рафтору муносибати ҷавонон ба риққат меорад. Ба андешаи он кас ҷавонони имрӯза хеле осон дар қабули ҳама фарҳангҳо моиланд. Чанд соли охир табъу завқи ҷавононро дарк намудан душвор гаштааст. Сабаби аслии ин тамоюлро аниқкардан душвор низ ҳаст. Аммо яке аз сабабҳоро дар тарбияи оила дидан мумкин аст. Фарзанде ки дар кучаву бозор камол меёбад, аз ӯ аъмоли шоистаро интизор будан душвор аст. Аммо фарзанде ки ба таҳсил овора аст, ӯ аз пӯшидани либосҳое, ки шахсро авбошмонанд месозанд, ҳазар менамояд. Дар ҷомеаи имрӯзаи мо ин дард танҳо хоси ҷавонон нест ва он як сифати оммавӣ низ дорад.

– Бадбахтӣ ҳамин аст, ки дар дунёи фарҳанг мо як чизи ғайрро тез қабул мекунем. Ин хуб нест. Моро фуру мебаранд. Ахлоқи шоистаи шарқиро нест месозанд. Дар домани фарҳанг дар қолаби либосу пушишҳо сиёсатҳои ғаразмандонаро таҳмил дода истодаанд. Чун фарҳанги бегона ба як кишвар роҳ меёбад, бадахлоқиву нооромӣ авҷ мегирад. Чи лозим аст, ки имрӯз ҷавону марди тоҷик худро ба як қаҳрамони бадахлоқи кадом филмномаи ғарбӣ монанд месозад. Бешармонаву тақлидкорона нимбараҳна либосеро бо акси ин ё он роҳзану қаҳрамони қаттол мепӯшад. Оё ин афрод боре намеандешанд, ки аввалан худ модару хоҳару духтар доранд. Ақаллан дар назди онҳо боҳаё бошанд. Ин ҳолат барои духтарону бонувон низ истисно нест ва мафутни либосу матоъҳои хориҷӣ гаштани онҳо, ки фарҳанги миллии моро буғӣ месозанд, хеле ташвишовар мебошад– бо як эҳсос андеша меронад, Мукаррама Қайюмова

Дар давоми ин гуфтаҳояш муаллима аз китоби «Тахти ҷамшед» ёдрас мешавад, ки дар он вазифаву моҳияти либос хеле амиқ баён гаштааст. Он андеша саҳеҳ аст, ки либос ҳарф мезанаду забон дорад. То ҷое маълум аст, дар баробари оҳангу рамзи сиёсӣ доштани либосҳои алоҳида, намунаи баъзеи ин либосҳо хоси ҷамъияти ҳамҷинсгароёни ғарбӣниз мебошанд, ки ҳаммилатони мо онҳоро бо як кибру ифтихор мепӯшанд. Мо бояд имрӯз бо либоси миллии замонавии худ дар муқобили ин ҷараёнҳои манфӣ қарор дода тавонем. Либоси миллии мо бояд фалсафаи зиндагӣ, боварҳову эътимодҳо, ахлоқу маънавиёт ва эъҷозу маромро дошта бошад. Либос фарҳанги офаридан дорад. Дар он маҳал, завқ, синну сол, ҷисм, майлу ният ва амсоли он чун рамз нуҳуфта аст. Маълум аст, ки фарҳангу маънавиёти мо дар либос чи сифатҳоро талаб менамояд ва мо бояд аз он сарфи назар нанамоем. Тарғиби нодуруст ҳам, баъзан аксуламали манфӣмедиҳад.

– Бигзор манфиати маҳаллу минтақаҳо, ки дар маҷмӯъ фарҳанги миллиро ташкил медиҳанд, дар таҳияи либосҳо ба назар гирифта шаванд. Либосро бояд бедарду ранҷпӯшанду дар сояи он нияти некро интизор шаванд. Либосҳои таҳмилие ҳастанд, ки миллатро гумном месозанд. Давраи шуравӣ ҳамсояҳозиракӣ карда бисёр чизҳоро аз фарҳангҳои дигар гирифтанд. Мо мафтуни либосҳои «ҳасибчамонанд» шуда, ба миллати ғайр тамаллуқ гуфта ва худро замонавӣ нишон дода бисёр чизҳоро осон аз даст додем. Либос миллатро нигоҳ медорад.-хулоса менамояд, Мукаррама Қайюмова.

Бояд иқрор гашт, ки дар тақлиду пайравиҳо баъзан мо ба ифрот роҳ медиҳем. Самараи ин тақлидҳо он мешавад, ки баъди чанде бо аламу озор аз он гила менамоем, ки фарҳанги қадимии моро дигарон соҳиб шудаанд. Ҳол он ки як замоне мо худ дар партави тақлидҳо аз баҳри баъзе намунаҳо мегузарем. Ҳол он ки касе моро маҷбур накардааст, ки либосу фарҳанги моро қабул намоед.

Иллат он аст, ки мо аз як тарғиби кӯчак зуд фирефта мешавем. Фаромӯш набояд сохт, ки фарҳанг сабқату рақобатҳоро ба миён меорад. Фарҳанги нерӯи муттаҳидкунанда дорад. Масалан Ӯзбекистони ҳамсоя бо мо умумияти наздики фарҳангӣ дорад.

Зардузиву атласу тоқиҳои занонаи онҳо ҳаммонанди намунаҳои мост. Албатта мо дугоник барин ҳастем. Қариб, ки як падару модар ва як фарҳангу эътиқод дорем. Танҳо муҳим он аст, ки агар ин миллатҳо арзишҳои фарҳангии ҳамсони худро эҳтиром намоянд.

Бахтиёри Қутбиддин,декани факултети журналистикаи ДМТ

ТОҶИКИСТОН – ДАВЛАТИ ПЕШСАФ ДАР ҲАЛЛИ МУШКИЛОТИ ОБУ ИҚЛИМ

0

(дар ҳошияи Конфронси сеюми байналмилалии сатҳи баланд оид ба «Даҳсолаи байналмилалии об барои рушди устувор, солҳои 2018-2028»)

Тоҷикистон ҳамчуни давлати соҳибистиқлол дар ҳалли масъалаҳои сатҳи ҷаҳонӣ ва минтақавӣ, махсусан масъалаҳои вобаста ба об ва тағйирёбии иқлим, мубориза бо терроризму ифротгароӣ, қочоқи маводди мухаддир ва ҷинояткории муташаккили фаромиллӣ саҳми назаррас дорад. Як қатор иқдомҳои Тоҷикистон дар ҳалли масъалаҳои об ва ҳифзи пиряхҳо дар сатҳи ҷаҳонӣ қабул гардидаанд, ки обрӯю эътибори онро дар ҷаҳон боз ҳам баланд гардонида, мақоми Тоҷикистонро дар арсаи байналмилалӣ мустаҳкам менамоянд.

Бояд таъкид намуд, ки ҳастии тамоми мавҷудоти рӯйи замин, аз ҷумла, инсоният ба об вобаста аст. Имрӯз дар саросари ҷаҳон мушкилоти норасоии об, яке аз масъалаҳои муҳим маҳсуб ёфта, дар радифи тағйирёбии ҷаҳониииқлим пайвастаомӯхта мешавад. Об қабл аз ҳама захираи барқароршаванда буда, аммо дар иртибот ба тақсимоти нобаробари захираҳои обӣ дар сайёраи замин ва афзоиши аҳолӣ норасоии об ба назар мерасад.

Афзоиши босуръати аҳолӣ дар сайёра боисиафзудани талабот ва истифодаи об дар соҳаҳои кишоварзӣ, саноат, хизматрасонӣ, дар маҷмуъ,ба тамоми паҳлуҳои ҳаёти инсоният мешавад. Айни ҳол дар ҷаҳон беш аз 1 миллиард одам аз норасоии об азият мекашад, зиёда аз 2 миллиард аҳолии сайёраоби нӯшокии ғайрисанитариро истеъмол менамоянд. Тағйирёбии ҷаҳонии иқлим ба равандҳое, ки дар муҳити зист ба амал меоянд, таъсир расонида, боиси тағйир ёфтани сохтори амалкунандаи фаъолияти тамоми системаи муҳити зист мегардад.

Имрӯз дар арсаи ҷаҳон ташаббуси чоруми Тоҷикистон – Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор” барои солҳои 2018-2028 амалӣ мегардад. Ҳамзамон, 14-уми декабри соли 2022 Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид ташаббуси панҷуми Тоҷикистонро дар бораи “Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо” эълон кардани соли 2025 ва 21-уми март ҳамчун “Рӯзи ҷаҳонии пиряхҳо” қабул намуд. Дар робитаба ин шаҳри Душанбе аз 10-ум то 13-уми июни соли 2024 мизбони Конфронси сеюми байналмилалии сатҳи баланд оид ба Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор», солҳои 2018-2028 дар ҷаҳорчӯби Раванди оби Душанбе мегардад. Раванди оби Душанбе ибтикори Ҷумҳурии Тоҷикистон барои дастгирӣ намудани татбиқи ҳадафҳои Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, солҳои 2018-2028” мебошад, ки тавассути баргузор намудани конфронси байналмилалӣ дар ду сол як маротиба аз ҷониби Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҳамкорӣ бо Созмони Милали Муттаҳид (СММ) амалӣ мешавад. Дар ин конфронси бонуфуз роҳбарони давлатҳо ва ҳукуматҳои бархе аз давлатҳои ҷаҳон, инчунин созмонҳои бонуфузи минтақавию байналмилалӣ иштирок менамоянд.

Имрӯз омодагӣ ба Конфронси сеюми байналмилалии сатҳи баланд оид ба Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор», солҳои 2018-2028 дар ҷаҳорчӯби Раванди оби Душанбе бо маром идома дорад.

Сардори Раёсати иттилоот ва матбуоти Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон Шоҳин Самадӣ зимни як мусоҳиба бо АМИТ “Ховар” қайд намудааст, ки имсол барномаи Конфронси сеюми Душанбе оид ба Даҳсолаи амали об ба сохтори Конфронси оби СММ 2023 мувофиқат менамояд, аз ҷумла ҷаласаҳои пленарӣ, панҷ муколамаи интерактивӣ, ки пешрафтҳои аз Конфронси оби СММ 2023 ба даст овардаро ҳамаҷониба баррасӣ мекунанд, форумҳо, чорабиниҳои канорӣ, чорабиниҳои фарҳангӣ, намоишгоҳҳо, нишасти матбуотӣ ва тамошои мавзеъҳои сайёҳии мамлакат.

Барои таъкид кардани ҳамбастагии Конфронси оби СММ 2023 ва Раванди оби Душанбе ва таъмини идомаи муҳокимаҳои конфронси оби СММ 2023 дар Раванди оби Душанбе дар чаҳорчӯби Конфронси 3-юми Душанбе оид ба Даҳсолаи амал оид ба об панҷ муколамаи интерактивӣ баргузор мешавад, ки хусусияти асосии фарқкунандаи ин конфронс ва идомаи Конфронси СММ мебошанд.

Бояд ёдовар шуд, ки дар ҷараёни Конфронси оби СММ-2023 Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зимни суханронӣ пешниҳод намуданд, ки Раванди оби Душанбе ҳамчун платформаи пайгирии натиҷаҳои Конфронси оби СММ 2023, бахусус барои татбиқи Рӯзномаи амали об истифода карда шавад.

Ба ҳамраисони муколамаҳои интерактивии дахлдори Конфронси оби СММ 2023 пешниҳод карда мешавад, ки дар якҷоягӣ бо дигар шарикони Раванди оби Душанбе муколамаҳои интерактивии Конфронси Душанберо ташкил кунанд, ки ба татбиқи ҳадафҳо ва вазифаҳои Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор”, шарҳи пешрафте, ки Конфронси оби СММ 2023 мусоидат кардааст, бахусус татбиқи Рӯзномаи амали об, муайян кардани мушкилот ва имконият дар татбиқи онҳо, табодули таҷрибаи пешқадам ва роҳҳои ҳалли инноватсионӣ ва таҳкими шарикӣ байни ҷонибҳои манфиатдор барои амалӣ намудани ҳадафҳои марбут ба об бахшида мешавад.

Ба иттилои намояндаи Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар доираи конфронс 9 форум дар мавзуъҳои мухталиф ташкил гардида, вазорату идораҳои масъули Тоҷикистон вазифадор шудаанд, ки ҳамчун ҳамташаббуси ин форумҳо дар шарикӣ бо созмонҳои байналмилалӣ, ниҳодҳои СММ, агентиҳо ва созмонҳои минтақавию ташкилоти мамлакатҳои аъзо дар ин ҳамоишҳо баромад кунанд.

Форумҳо қабл аз ифтитоҳи конфронс баргузор шуда, иштироки мақсадноки бахши хусусӣ, аҳли илм, занон, ҷавонон ва дигар гурӯҳҳои асосиро тибқи ҳадафҳои Конфронс таъмин менамоянд.

Онҳо имкон медиҳанд, ки ҷонибҳои мухталифи манфиатдор, аз қабили занон, ҷавонон, мардуми таҳҷоӣ, гурӯҳҳои касбӣ, олимон, бахши хусусӣ ва дигарон дар татбиқи рӯзномаи об бо таваҷҷуҳ ба тақвияти фаъолият ва шарикӣ дар соҳаи об, сатҳи миллӣ, минтақавӣ ва ҷаҳонӣ ҷалб карда шаванд. Мубоҳисаҳои воқеӣ ва мубрам, хулосаҳо ва қарорҳо метавонанд ба кори Конфронс ва баррасии Рӯзномаи рушди устувор барои давраи то соли 2030 бо дарбаргирии чаҳорчӯби суръатбахшии ноил шудан ба Ҳадафи шашум ёрии самарабахш расонанд.

Илова бар ин, вазорату идораҳо дар ташкили Намоишгоҳи байналмилалӣ таҳти шиори “Таҷдиди назар ба маънои об” дар якҷоягӣ бо созмонҳои байналмилалӣ ва дигар шарикон ҷалб карда мешаванд. Намоишгоҳ дар ҷараёни конфронс дар «Кохи Сомон» баргузор мешавад. Иштироки вазорату идораҳо барои муаррифии сиёсат ва таҷрибаи муваффақи мамлакати мо дар бахшҳои мухталифи марбут ба обу фарҳанг, анъана ва таъриху зиндагии мардуми тоҷик ба меҳмонон нигаронида шудааст.

Сомонаи конфронс таъсис дода шудааст, ки дар он омодагӣ ба конфронс ва дигар маълумоти заруриро метавон бо забонҳои тоҷикӣ, русӣ ва англисӣ дастрас намуд. Кумитаи миллии тадорукоти конфронс ин дафъа низ маркази матбуотӣ ташкил менамояд, ки бо технологияҳои зарурӣ ва нав муҷаҳҳаз мегардад, инчунин ҷойҳои махсусе ташкил мешаванд, ки рӯзноманигорон метавонанд бо мутахассисони соҳа, мансабдорони давлатӣ ва ҳайатҳое, ки дар кори Конфронс иштирок мекунанд, мулоқот кунанд. Намояндагони аккредитатсияшудаи ВАО имконият доранд, ки чорабиниро аз ҷои баргузории маҷлисҳои пленарӣ, сессияҳо, нишастҳои матбуотӣ ва форумҳои махсус инъикос намоянд.

Барои аккредитатсия рӯзноманигорон бояд варақаи махсусро дар сомонаи расмии Конфронс пур кунанд.

Дар бораи конфронс мунтазам маълумот бо забонҳои гуногун паҳн карда мешавад, то ВАО ва ҷомеаи ҷаҳонӣ аз аҳаммияти конфронс огоҳ шаванд.

Шабакаҳои иҷтимоии Facebook, Twitter, Instagram барои пешбурди Конфронс бо истифода аз хэштегҳои 3rddushanbewaterconference, WaterForAWateryWorld, Dushanbewaterprocess фаъолона истифода мешаванд.

Ҳамин тавр, Тоҷикистон дар даҳсолаи охир тавонист, ҳамчун давлати пешсаф таваҷҷуҳи ҷомеаи ҷаҳониро дар масоили мубрам ва ниҳоят ҳассоси ҷаҳони имрӯза дар мавзуъҳои обу энергетика, энергияи сабз, сарфаи захираҳои обӣ, тағйирёбии иқлим, ҳифзи пиряхҳо, таъмини амнияти озуқаворӣ, тадбирҳои амалии пешгирии терроризму экстремизм, маводди мухаддир ва ғайра ҷалб намуда, ба ҳам оварад.

Абдурозиқ АБУНАСРЗОДА,докторанти Ph.D-и кафедраи матбуотифакултети журналистикаи ДМТ

Хабарҳои пешниҳодшуда