Home Blog Page 3

НАМОЯНДАГОНИ ДОНИШГОҲИ МАЛАЙЗИЯ ДАР ДМТ

0

▪️ Санаи 24 уми декабри соли 2025 дар дар Шаҳраки донишҷуёни ДМТ бо намояндагони Академияи тадқиқоти Малайи Донишгоҳи Малай вохӯрӣ баргузор гардид.

▪️ Дар аввал ректори донишгоҳ, профессор Насриддинзода Эмомалӣ меҳмононро хайрамақдам гуфта, қайд карданд, ки аз сатҳу муҳтавои кунунии муносибатҳои дӯстӣ ва ҳамкориҳои гуногунҷанбаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Малайзия дар партави  сиёсати Роҳбари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамеша истиқболи нек мегирем.

▪️Профессор Эмомалӣ Насриддинзода дар бораи ҳама паҳлӯҳои фаъолияти донишгоҳ ба таври мухтасар маълумот дод. Таъкид гардид, ки  ҳамкории кишварҳои мо боз ҳам дар сатҳи нисбатан беҳтар қорор гирифта, донишгоҳ дар баробари фароҳам овардани шароити мусоид барои таълиму тарбияи наврасону ҷавонон дар тамоми зинаҳои таҳсилот, инчунин ба масъалаҳои табодули академии омузгорон ва донишҷӯён  тавҷҷуҳи хосса зоҳир менамояд.

▪️Донишгоҳ омода аст, ки бо Академияи тадқиқотии Майлай ва дигар Донишгоҳҳои ин кишвар Созишномаи ҳамкориро ба роҳ монад.

▪️▪️▪️

Профессор, доктори улум Сабзали Мусо Хон ректори Академияи тадқиқоти малайи Донишгоҳи Малайзия чунин таъкид намуданд:

▪️Бисёр хурсанд аз зиёрати шумо ҳастем ва ҳам аз пазироӣ қаноатмандем.

Барои мо аллакай маълум гашт,  ки ДМТ яке аз беҳтарин донишгоҳҳои Тоҷикистон аст.

▪️Чун таърихи кишвари шуморо омӯхтам, таваҷҷӯҳи ман нисбат ба илму фарҳангу тамаддуни тоҷикон хеле зиёд гардид. Ин таваҷҷӯҳ сабаби иртиботи мо хоҳад гашт.

▪️ Бешубҳа, нақши халқи тоҷик дар тамаддуни минтақа хеле бузург аст ва мо инро эътироф менамоем.

▪️Як ҳамоиши аввалини мо дар доираи донишгоҳҳо бисёр дарҳоро хоҳад кушод.

Донишгоҳи мо дар ду самт – улуми умумиинсонии иҷтимоӣ ва фанниву техникиву тиббӣ ихтисос дода шудааст.

▪️Бисёр шахсиятҳо, аз ҷумла, Сарвазири давлатамон хатмкардаи донишгохи мост.Донишгоҳи мо дар раддабандиҳои байналмилалӣ дар ҷойи 58 қарор дошта, рейтинги  он дар байни ҳама кишварҳои исломӣ дар ҷойи аввал аст.

▪️Заминаҳои ҳамкорӣ васеъ мебошанд.

Мо имкони ҳамкориҳои зичро дорем.

Табодули устоду донишҷӯен дар аксар риштаҳо имконпазир аст.Омӯзиши забони Малайзияро метавонем, ки роҳандозӣ кунем.

__________

Баъд аз анҷоми вохӯрӣ намояндагони Академияи тадқиқоти Малайи Донишгоҳи Малай аз Осорхонаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дидан намуданд.

Ҳошимзода Бахтиёр Ҳошим

доктори илми филология, дотсент,

 декани факултаи журналистика.

ҲАР КИРО ҲИСОБ ПОК АСТ

0

Мулоҳизаҳо баъди мутолиаи ёддошти С. Ятимов «Марде шоиста ва зиёие истисноӣ, ё достони ғаму шодӣ» («Омӯзгор», 3 декабри соли 2025)

       Ёддоштнависӣ дар тамаддуни беш аз ҳазорсолаи мо суннати хос аст. Намунаҳои зиёдеро фарҳанги мо ёд дорад. Имрӯз гоҳе миёни адабиётшиносон ва публитсистикашиносон баҳси ба адабиёти бадеӣ ё ба публитсистика тааллуқ доштани ёддошт сурат мегирад, ки мо қазовати онро ба вақти дигар мегузорем. Ба андешаи инҷониб, ёддошт он чӣ нест, ки муаллиф пайдарҳам ҳама воқеаву рӯйдоди аз сар гузаронидаро навиштаю нашр намояд, зеро на ҳар воқеаву рӯйдод арзанда ба ёддошт аст. Балки дар ёддоштнависӣ мавқею паём ва шинохти адолат аз ҷониби муаллиф, чӣ сабақе ба хонанда додани он муҳим аст. Хотироти ходими давлатӣ ва донишманди шинохта Саймумин Ятимов бо номи «Марде шоиста ва зиёие истисноӣ, ё достони ғаму шодӣ» («Омӯзгор», 3 декабри соли 2025) эҳтирому эътимод ба аҳли илм, пос доштани ёди донишмандони ростин аст.

     Адолат дар ҳама ҷанбаҳои фаъолият, аз ҷумла, ҳам сиёсат, ҳам илм ва ҳам дар муносибат бо дигарон нишондиҳандаи ахлоқи инсон аст. Хосса, агар олим адолати илмию инсониро риоя накунад, натиҷаи таҳқиқаш «ба элак об гирифтан аст.» Мо дар ҳама осори илмии доктори илмҳои сиёсӣ, профессор Саймумин Ятимов адолати илмиро мебинем. Аз як паҳлу, зикри номи донишмандони пештар дар ин бора навишта, овардани иқтибоси мувофиқ ва тақвиятдиҳандаи андеша моҳияти мақолаву осори илмии эшонро ба маротиб боло барад, аз паҳлуи дигар, огоҳии комил ва ковишҳои амиқи муаллифро гувоҳӣ медиҳад. Дар пораи зер як ҳақиқати бебаҳс нуҳуфтааст, ки ҳам баҳо додан ва ҳам эътироф кардан аст: «Муддати ҳазор соли бедавлатӣ, тоҷикон дар ҳолати ғуломигарии воқеӣ ва маънавӣ қарор доштанд.

     Дар ҳафтод соли Ҳокимияти Шуравӣ, номи тоҷик тавассути ҷумҳурии мустақил доштан бо аломатҳои сиёсӣ маъруфият пайдо карда бошад ҳам, ба хотири кӯтоҳии замонӣ имкони ташаккули мафкураи миллиро надошт. Қишри муайяни дорои эҳсоси худшиносии миллӣ дар ақаллият буд». Оре, номи тоҷик маҳз дар замони Ҳокимияти Шуравӣ дар харитаи сиёсӣ сабт гардид, аммо барои худшиносии миллӣ маҳдудият дошт. Ва бо бардошти сабақ аз таърих бояд эътироф кард, ки дар ҳеҷ давру замон тоҷик мисли замони имрӯз имкону шароит барои худшиносию худогоҳии миллӣ, ваҳдати миллию суботи сиёсӣ ва пешрафти иқтисодӣ надошт.

     «Марде шоиста ва зиёие истисноӣ, ё достони ғаму шодӣ», ҳамчунин, ҳақиқатеро барои мо таъкиду хотиррасон мекунад, ки дар ҳама давру замон манфиатбозон, хоинону ноҷавонмардон аз дилсофию ростӣ, донишу маърифати қисмате аз зиёиёни миллӣ ба хотири пиёдасозии ғаразҳои худ истифода мебаранд. «Як қисмати равшанигароён олимони ҳақиқӣ, аммо аз лиҳози сиёсӣ ниҳоят сода ва барои ҳамин ҳам осебпазир буданд.

       Онҳо дар андак муддат, чун дуди хона ба порисаи хона расид, хатои худро фаҳмиданд. Пушаймон шуданд. Аммо аз рӯйи нангу номусе, ки хосси ин зумра буд, натавонистанд ваҳшати раҳгумии худро эълом доранд. Ба зиндагии одӣ ва оини пешин баргарданд.» Профессор Раҳими Мусулмониён аз зумраи чунин донишмандон ва зиёиёне буданд, ки дили соф доштанд, ҳамаро мисли худ мепиндоштанд, андешаву рафторашон ҳамеша ба миллату Ватан тааллуқ мегирифт. Муаллиф қаҳрамону осорашро хуб мешиносад: «Ман ба тадқиқоти ин олими пухтакор аввали солҳои ҳафтодум, ҳангоми донишҷӯйӣ шинос будам… Мусулмониёни сарсупурдаи илм ва адабиёт, ҳама вақт дар банди хаёлот ва таҳқиқоти эҷоди илмӣ мегашт. Чунин хислати олимона, бекина ва беғарази ӯ меҳру муҳаббати маро нисбат ба ин шахсият ва устоди камназир меафзуд. Бо ӯ суҳбат кардан, маънии хондани як китобро дошт». Муаллифи ёддоштҳо шахсияти қаҳрамонро чунон воқеӣ, боҳунарона ба қалам додааст, ки симо, донишу маърифат, тарзи суханронии устод Раҳими Мусулмониён бо тамоми салобату шаҳомат пеши назар меояд. Шогирдоне, ки аз дарсу суҳбати устод баҳра гирифтаанд, ба воқиеяти тасвиру суханони муаллиф комилан мувофиқ ҳастанд: «Профессор намегуфт, аммо ман итминон доштам, ки мисли ҳама инсонҳои пок ӯ дигаронро низ бофта аз матои худ гумон мекард».

      Дар охири солҳои 80-уму аввали солҳои 90-ум бо дигаргуниҳои сиёсии Москва, хиёнаткорию бозиҳои сиёсии роҳбарияти олии Давлати Шуравӣ дар ҷумҳурии собиқ бародар низ таҳаввулот ба амал омаду камбудиҳои ошкор¬гардида силоҳе шуданд дар дас¬ти манфиатталошҳо. Хосса, дар Тоҷи¬кистони азиз низ қисмате аз аҳли ҷомеа бозичаи дасти ифротгароёну фурсатталабон гардиданд. Мо ба ҷойи аз баракати истиқлол пайи таҳкими давлати миллию ободии Ватан шудан, баръакс, сарнавишту давлату миллатро бо шиорҳои дурӯғин ба бозӣ, ба фалокат кашидем. Ва қисме аз зиёиёну донишмандон фирефтаи шиорҳои зебову авомфиребонаи ин тӯдаи хиёнатпешаву фурӯхташуда гардиданд. Муаллиф ҳақ аст, вақте менависад: «Ҳангоми табаддулоти давлатии ифротгароҳо (моҳи майи соли 1992), Мусулмониён зери таъсири бархе аз зиёиёни воқеан дурӯя ва ғаразкор, ки боз чандин навъ бозиҳои пасипардагӣ доштанд, бо як содадилӣ гирифтори фитнаи онҳо шуд.» Бале, даҳҳо устодону донишмандони содадил ба ин мусибат печиданд. Мақоли «Мо дар чӣ хаёлу фалак дар чӣ хаёл» рӯзгори онрӯзаи зиёиёни моро гувоҳи ҳол буд. Намедонистанд, ки ифротгароёни динӣ тамаддуну фарҳанги муштаракро ба хотири амалисозии ғаразҳои худ истифода бурдан доранд.

        «Зиёиёни тоҷик, аз рӯйи эҳсоси эроният – таърих ва фарҳанги муштарак, умумияти забонӣ ва тамаддунӣ, ки намунаи олии он барои мардуми форсизабон аҳаммияти умуминажодӣ доштани Рӯдакӣ, Фирдавсӣ, Саъдӣ, Ҳофиз ва дигар бузургон маҳсуб мегардид, умед баста буданд ва ин кишварро қиблаи худ мешумориданд».

     Дар ин хотирот мо як ишораи нозукеро мехонем, ки аз аввал нияти нек доштан, хостори дар амал ба сулҳ расидани Сарвари давлатро нишон медиҳад. Яъне, дар саргаҳи гуфтушунидҳо, раванди сулҳу ваҳдати миллӣ ҳукумати конститутсионӣ бо роҳбарии муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон меистод. Ҳукумат хост, ки ба ҷанг хотима бахшад, роҳи сулҳ пайдо шавад. Ин ормону хости мардуми тоҷик буд, на фишору зӯроварии мухолифину созмонҳои дигар. Ба ин хотир, ҳукумат аз ҳама имкониятҳо барои расидан ба ин ҳадаф истифода бурдан хост: «Роҳбарияти олии мамлакат дар назди дипломатҳо вазифагузорӣ карда, мехост ҷараёни сулҳро суръат бахшад. Эълон намояд, ки ҳокимияти конститутсионӣ ҳокимияти кулли мардуми тоҷик аст. Аз ҳамватаноне, ки новобаста аз кадом сабабе, аз ҷумла, дар алоқамандӣ бо ҷанги шаҳрвандӣ ба хориҷи мамлакат фирор кардаанд, пуштибонӣ мекунад. Омода аст бо онҳо муколама барқарор намояд, то мушкил миёни тоҷикон бо гуфтушунид ва якдигарфаҳмӣ ҳаллу фасл гардад».

      Муаллиф ҳамчун донишманди ҷомеашинос ҳамон рӯзгор дарк карда буда¬аст, ки хелеҳо аз нақшу рафтори худ дар он раванд изҳори пушаймонӣ кардаву пайи ислоҳи вазъият шудаанд. Аз ҷумла, устод Мусулмониён ва даҳҳо ҳаммаслаконашон дер бошад ҳам, ба дарки бозиҳои пасипардагии наҳзатиёну ифротгароён расиданд. Ин пора аз самимияту покниҳодии устод Раҳими Мусулмониён дарак медиҳад: «– «Ҳар киро ҳисоб пок аст, аз муҳосиба чӣ бок аст?» – гуфта, бо масал посух дод…

…ман ҳеҷ вақт хоини миллат набудам ва нестам. Лекин дар байни шумо ҳукуматиҳо, ки бовар мекунанд, мансаб медиҳанд, маоши калон таъйин ва ҳатто ба хориҷа равон мекунанд, то давлатро, манфиатҳои миллиро ҳимоя кунед, хоинон кам нестанд.» Воқеиятҳои он замону баъдӣ нишон доданд, ки хелеҳо тавони бардошти вазифаю масъулиятро надошта, даст ба хиёнату ватанфурӯшӣ заданд. Ин лаҳза мо андешаеро дарк менамоем, ки дар ҳама ҳолат аз рӯйи оини ҷавонмардӣ амал кардан, масъулиятро ба дӯш гирифтан, хаторо бахшидан, оқибати корро андешидан кори ҳар шахсу ҳар мансабдор нест: «Тамоми умр оини кори мо буд, дар ҷойе, ки фаъолият ба сар мебарем ва аз он нон мехӯрем, камбудро шиносем, бояд андеша ва таҳаммул кунем. Оқибати корро то ҳади имкон бо сабр саришта намоем. Тадбир пеша кунем. Гапи хонаро ба бозор, ба худиву бегона набарем. Чун надидам, ки баръакси ин амал қимати касе афзуда бошад.

Аз ин оин ман зарар надидам».

      Профессор Раҳими Мусулмониён аз шумори камтарин донишмандону зиёиён буданд, ки дар ғурбату муҳоҷират аз манфиатҳои миллӣ дифоъ кардаву бо нашри мақолаву осори илмӣ арзишҳои миллӣ, дастовардҳои донишмандони тоҷик, эҷодиёти адибони тоҷикро тарғибу ташвиқ кардаанд. Устод ҳеҷ гоҳ тавассути мақола, баҳсҳои беҳудаву беодобона нисбат ба Ватану миллат, Давлату Ҳукумат ва ҳеҷ нафаре аз ҳамватанон бадгӯиву ғайбат накардаанд. Ва шинохти муаллиф «Ӯ дигар аз дому дон, фитнаву шар, зеру забар, ҷангу ҷадал ва гулобу қанди мухолифин батамом канда буд.

      Дар Донишгоҳи улуми адабиёти форсӣ ба тадқиқот шуғл меварзид. Бо меҳнати ҳалол рӯзгор мебурд» комилан дурусту воқеист.

       Айни адолат аст, ки муаллиф дарси ибрат гирифтанро аз устод Раҳими Мусулмониён эътироф мекунаду ва онро ба таври шоиста зикр менамояд: «Ман аз ин шахсияти бузург дарси илму адаб ва назокати муошират меомӯхтам… Тамоми роҳ мо дар ягон мавзуъ суҳбат мекардем. Ман доим суолҳои зиёд доштам. Шунидани ҷавоби онҳо аз забони шахси донишманд, шеърхону шеърдон, нуктафаҳму соҳибмуҳокима ва дидаву дониста ниҳоят ҷолиб буд.» Бале, суҳбати Устод рӯҳнавозу ҷонпарвар, оромишдиҳандаи дилҳо буд. Ва ҳар касе боре дар суҳбати устод буд, ин нуктаро ба дурустӣ эҳсос мекард.

       Вақте нақли муаллифро аз сафари Қазвин мехондам, беихтиёр воқеоти даҳсолаҳои охири Шарқи Наздик дар зеҳнам пайдо гаштанд. Хеле аз ҷавонони тоҷик, ки пешпохӯриҳои солҳои аввали истиқлол сабақашон нашудааст, бо даъватҳои ифротгароёну артишҳои бегона фирефтаву пайваст шуда, бо номи «ҷиҳод» мусулмонкушиҳо карданд, падару модари худро зери бори ғаму андӯҳ гузоштанд. Ва … оқибат кушта шуданд. Аммо «бародарону шайхҳои араб» як бор аз миллатҳои мазлуми ҳамсояву ҳамзабон, ҳаммазҳабу ҳамдинашон нагуфтанд. Мардуми Тоҷикистони соҳибистиқлол ҳастанд, ки хотираи гузаштагонро пос медоранд, осорашонро мехонанд. Иқдоми Пешвои муаззами миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар бораи тақдими асари безаволи «Шоҳнома» ба ҳар хонадон дар олам назир надорад. Дар бораи бузургдошту таҷлили ҷашнвораҳои фарзандони номдори миллат, гузаронидани озмунҳои зиёди илмию зеҳнӣ ва эҷодӣ хуб медонем. Ин ҳама ба хотири рафъи ифротгароӣ, боло бурдани ҳисси миллӣ, донистани таъриху фарҳанги миллат ва билохира, дар зиндагӣ такя кардан ба маърифату донишҳои илмӣ сурат мегирад.

      Мо шоҳид ҳастем, ки баъзе дониш¬мандону сиёсатмадорон дар аксар кишварҳои собиқ шуравӣ ба таърихи замони шуравии худ хатти батлон кашидаву онро танҳо бо айнаки сиёҳ мебинанд. Аз дастовардҳои он намегӯянд. Ҳол он ки он ҳам як давраи таърих буд. Мутаассифона, мо ҳам чунин зиёиёну донишмандон доштему дорем. «Аммо баъзе аз «зиёиён»-е, ки ба аслияти ватанпарастии худ хиёнат карда, дастобрези мутаассибони ифротгаро ва тарроҳони ҷанги бародаркуш шуда, ба Эрон фирор карда буданд, таърихи миллати хешро дар ҳафтод соли ахир ноҷавонмардона таҳриф мекарданд.»

      Профессор Раҳими Мусулмониён низ чун муаллиф адолату инсофро маҳаки фаъолият медонистанд. Ҳеч гоҳ дар гуфтани ҳақиқати илмӣ ва воқеи¬яти таърихӣ худдорӣ намекарданд. Устод «аз чунин муносибат, туҳмат ва дурӯғбофии маҳзи собиқ ҳамсафони худ сахт асабонӣ мешуд. Азоби руҳӣ мекашид. Онро таҳқири бешармона, беадолатона ва кӯрнамакӣ нисбат ба миллат ва давлати хеш медонист.» Муаллиф зикр мекунад, ки профессор Мусулмониён «бо сарсухани пурмуҳтаво ва арзишманд, мақолаи устод Садриддин Айнӣ таҳти унвони «Дар Фаранг аз бехарӣ муҳтоҷи роҳи оҳананд»-ро дар яке аз маҷаллаҳои маъруфи Эрон чоп кард. Онро ҷавоб ба навиштаҳои зиёиёни чоп¬луси фурӯхташуда, ки намак хӯрда, дар намакдон туф карда, дастовардҳои миллати худро дар ҳафтод соли ахир, бошуурона, ғаразмандона, дидаву дониста ночиз мешумориданд, тафсир намуд.

       Бо чунин аксуламал, яъне, ошкор кардани дурӯғҳои муллоҳои ифротӣ ва зиёиёни думрави резахӯри саргардони онҳо, ки сабабгори нооромиҳои Ватани аҷдодии хеш гашта буданд, профессор Раҳими Мусулмониён чашми мардуми ноогоҳи Эронро нисбат ба воқеияти таърихӣ, муосир ва шахсиятҳои зери суоли он солу замон мекушод.»

      Муаллиф дар баробари воқеоти бевосита шоҳид будааш, нақлҳои аз ҳамкорону ҳамақидаҳо шунидаашро меорад, ки амалкарди холисонаро бозгӯйӣ менамоянд: «… собиқ журналисти номдори Иттиҳоди Шуравӣ ва соҳибқалами маъруф дар ғарибӣ, дар сари миз аз пеши яке аз саркардагони иттиҳоди мухолифин, ки сабабгори ҷанги шаҳрвандӣ буд, тез-тез резаҳои нон ва пасмондаҳои хӯроки ӯро ҷамъ намуда, табақчаҳои эшонро пок ва дам ба дам иваз мекард».

      Вақте кас ин сатрҳоро мехонад, пеши назараш симои нафаре пайдо мешавад, ки замоне бо қалам, бо суханаш, бо донишу маърифати замонавиаш ҷаҳолату ифротгароии диниро маҳкум мекард, дастовардҳои сохти шуравӣ, сохтмонҳои азим, илму маърифатро тарғиб мекард. Ҳарчанд муаллиф бо дарназардошти меъёрҳои инсонию ахлоқӣ аз ин шахс ном намебарад, аммо хонандаи ҳушманд ин журналистро мешиносад. Мусибати ин журналист он буд, ки то охир ба ин қабил хоинон содиқ монд ва бо супориши онҳо кушта шуд.

      «Марде шоиста ва зиёие истисноӣ, ё достони ғаму шодӣ» дар баробари зикри хайри устод Раҳими Мусулмониён будан, ҳамчунин, барои шинохти шахсияти устод, ошкор намудани саҳифаҳое аз таърихи на чандон дури миллат арзиши баланд дорад. Ва он бояд мавриди таҳлилу баррасиҳо дар доираҳои илмию ҷамъиятӣ, хосса, маҳфилҳои донишгоҳӣ гардад.

Сангин ГУЛЗОД,

мудири кафедраи телевизион ва радиошунавонии ДМТ, дотсент

(бознашр аз ҳафтаномаи “Омӯзгор”, 10 декабри соли 2025)

МУБОРАК БОШАД! ОИННОМАИ ДМТ ТАСДИҚ ГАРДИД!

0

       Дар заминаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон”   Оинномаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 22-юми ноябри соли 2025, №634  тасдиқ гардид.

       Дар ин бора ректори Донишгоҳ профессор Эмомалӣ Насриддинзода дар ҷаласа бо иштироки сардорони  раёсатҳо, мудирони шуъбаҳо, директорони парки технологӣ,  ИИТ,  Конфутсий, литсей, деканони факултетҳо, мудирони кафедраҳо ва муовинони декан оид ба илм хабар дода, ҳозиринро табрик намуданд.

       Бояд гуфт, ки Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон”  ва оинномаи он ин пеш аз ҳама тавваҷӯҳи бевоситаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон нисбат ба донишгоҳи миллӣ мебошад.

Акнун аз ин баъд муассиси донишгоҳ Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳисоб меравад.

       Дар ҷаласа мудири бахши ҳуқуқи Донишгоҳ Бурҳоналӣ Шерзода оинномаи мазкурро шарҳу эзоҳ дода, онро як қадами ҷиддии дигар дар баланд гаштани нуфузу эътибори Донишгоҳ номид.

       Ҳамчун мутахассиси соҳа Б.Шерзода доир ба чандин  паҳлӯҳои Оиннома маълумоти тавзеҳдиҳанда  ироа намуд:

       – Бо мақсади татбиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон» бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 22-юми ноябри соли 2025, №634 Оинномаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон тасдиқ гардид.

       – Оинномаи нави Донишгоҳ ҷиҳати амалисозии ҳадафҳои сиёсати хирадмандонаю маорифпарваронаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, қонунгузории амалкунандаи мамлакат ва стратегияву барномаҳои давлатӣ дар соҳаи маориф ва илм қабул гардида, мувофиқ ба талаботи замони муосир ва стандартҳои байналмилалӣ аст.

       – Стандарти давлатии таҳсилоти олии касбӣ ва Стандарти давлатӣ оид ба докторантура аз рӯйи ихтисос дар Донишгоҳи миллии Тоҷикистон бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27-уми сентябри соли 2025, №495 тасдиқ гардидаанд.

       – Дар Оиннома диққати асосӣ ба омодасозии мутахассисони баландихтисос, фароҳам овардани муҳити мусоид барои раванди таълим ва анҷом додани таҳқиқоти илмӣ, баланд бардоштани сифати таҳсилот, татбиқи дастовардҳои илмӣ дар истеҳсолот, анҷом додани корҳои илмӣ-таҳқиқотии арзишманд, ба истеҳсолот наздик ва тиҷоратикунонии натиҷаҳои фаъолияти зеҳнӣ равона карда шудааст.

      – Банди 31 Оинномаи Донишгоҳ инкишоф додани худшиносии миллӣ, ифтихори ватандорӣ, шаъну шарафи шаҳрвандӣ ва қобилияти кору зиндагии донишҷӯён дар шароити ҷаҳонишавиро ҳамчун яке аз вазифаҳои асосии Донишгоҳ муайян намудааст.

       – Принсипи асосии фаъолияти илмию таҳқиқотии Донишгоҳ ҳамоҳангсозии он бо ҷараёни таълим, инчунин илмҳои соҳавӣ ва академӣ, дастгирӣ ва ҳавасмандгардонии таҳқиқот вобаста ба самтҳои афзалиятноки илм, нигоҳдорӣ ва рушди мактабҳои илмӣ дар Донишгоҳ, татбиқи натиҷаҳои таҳқиқоти илмӣ дар истеҳсолот, рушди тиҷоратикунонии натиҷаҳои фаъолияти илмӣ ва илмию техникӣ мебошад.

       – Дар сохтори Донишгоҳ низ тағйироти муайян ворид шудааст. Аз ҷумла, факултети стоматологӣ ба сохтори Донишгоҳ ворид гардидааст.

_____________

       Ректори Донишгоҳ профессор Насриддинзода Эмомалӣ дар бораи Озмуни “Шоҳнома”-хонӣ ва муҳимияти ҳадафҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар мавриди роҳандозии ин озмун андешаҳояшро иброз намуд. Гуфта шуд, ки озмуни мазкур ва тақдими “Шоҳнома”-и безаволи Фирдавсӣ ба ҳар як хонадон ин парвариши эҳсоси ватандӯстӣ дар вуҷуди ҳар як ҳамватани мо мебошад.

Амалӣ намудани сиёсати хирадмандонаи Роҳбари давлат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар олами маънавӣ вазифаи ҷонии ҳар як устоди донишгоҳ номида шуд. Ба ҳамаи садоратҳои факултетҳо ва масъулони раёсатҳо дастур дода шуд, ки дар муваффақона гузаронидани озмуни мазкур масъулият зоҳир намоянд.

Ректори Донишгоҳ дар бораи масъалаҳои муҳимми дигар – илм, таълим ва тарбия фикру андешаҳояшро иброз намуда, масъулинро барои ичрои босифати корҳо даъват намуд.

Аз ҷониби муовини ректор оид ба илм, профессор С.Сафармамадзода доир ба масъалаҳои фарогири илму таҳқиқ (мақолаҳои илмӣ, сатҳу сифати диссертатсияҳо, шуроҳои дифоъ,  ҳамкории илму истеҳсолот) гузориши мухтасар пешниҳод гардид.

____________

Дар ҷамъбаст ректори Донишгоҳ профессор Эмомалӣ Насриддинзода ҳамагонро ба  тамаддуниву фарҳангӣ гардонидани кору заҳмат даъват намуд. Тарбияи дурусти ҷавонон ва аз роҳҳои нодурусту ғайриахлоқӣ гардонидани онҳо кафолати бунёди ҷомеаи солим арзёбӣ гардид.

Ҳошимзода Бахтиёр Ҳошим

доктори илми филология, дотсент,

 декани факултаи журналистика.

ТЕРРОРИЗМ – ОМИЛИ ХАТАРАФЗО БАРОИ ҶОМЕА

0

Дар замони мо, ки пур аз тазод, мушкилот, ихтилофу зиддиятҳост, доир ба афзудан ва густариши терроризм, экстремизм, фундаментализм ва дигар зуҳуроти номатлубу хатарафзо зиёд ҳарф мезананду менависанд.

Ҷумҳурии Тоҷикистон муборизаро бар зидди терроризм ҳамчун вазифаи муҳимтарини таъмини амнияти миллии худ, минтақа ва ҷаҳон баррасӣ намуда, барои тақвияти минбаъдаи ҳамкориҳои байналмилалӣ дар ин самт талош меварзад. Асоси ҳуқуқии ин фаъолиятро дар кишвари мо ӯҳдадориҳои байналмилалии он, Конститутсия, Кодекси ҷиноӣ, Қонун «Дар бораи мубориза бар зидди терроризм» ва Консепсияи ягонаи Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба мубориза бар зидди терроризм ва экстремизм (ифротгароӣ) ташкил медиҳанд.

Баъд аз татбиқи босамари Стратегияи миллии муқовимат ба экстремизм ва терроризм барои солҳои 2016-2020 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Стратегияи муқовимат ба экстремизм ва терроризм барои солҳои 2021-2025 қабул гардид ва айни ҳол бомаром татбиқ гардида истодааст.

Коршиносону олимон зиёда аз 200 навъҳои гуногуни фаъолияти хусусияти террористӣ доштаро, аз қабили терроризми экологӣ, сиёсӣ, динӣ, фарҳангӣ, ахлоқӣ, миллатгароӣ, ҷиноӣ, технологӣ, биологӣ, кибернетикӣ ва ғ. муайян кардаанд. Дар ин мақола доир ба мавзӯи терроризми экологӣ маълумот медиҳем.

ТЕРРОРИЗМИ ЭКОЛОГӢ

Терроризми экологӣ асосан дар нимаи асри ХХ пайдо шуда, ба муқовимат бо нигарониҳои васеътари ҷомеаи шаҳрвандӣ ва муҳити зист таъсир расонид. Бо кӯмаки баъзе кишварҳо бештар кӯшиш карда мешавад, ки масъалаи сиёсиро ҳал кунанд. Мушкилоти «терроризми экологӣ» омили асосии ҷангҳои сиёсати дохилии кишварҳои пешрафта мебошад. Аз нуқтаи назари хатари эҳтимолӣ барои одамон, «терроризми экологӣ» нисбат ба дигар навъҳои он хатарнок аст, зеро зӯроварӣ тавассути муҳити табиӣ сурат мегирад, ки дар оянда зиндагии инсон мушкил ё ғайриимкон мегардад. Баъзе хатарҳои хусусияти глобалӣ дошта ба оқибатҳои ҷуброннопазир оварда мерасонанд. Ба терроризми экологӣ омилҳои зерин шомил ҳастанд: – истифодаи дефолиантҳо, паҳн намудани заҳрхимикатҳо; истифодаи нуқтаи изотопҳо ва дигар маводи радиоактивӣ, аз ҷумла бомбаҳои атомии дорои заҳрҳои кимиёвӣ»; сирояткунонии аҳолӣ тавассути паррандагон ва моҳиҳо, паҳн намудани эпидемия ва эпизоотика; сӯзондани ҷангалҳо, биёбонҳо; кӯшиши бастани сарбандҳои азими об, нерӯгоҳҳои барқӣ ва атомӣ ва сӯхтани миқёси калони чоҳҳои нафт. Бо истифода аз силоҳи муосир ва технологияҳои пешқадам, «терроризми экологӣ» метавонад ба супертерроризм табдил ёбад.

Вазъияти кунунии иҷтимоию сиёсии сайёра бо афзоиши зиддияти тамаддунҳо, бархӯрд миёни “Шимоли рушдкарда” ва “Ҷануби ақибмонда” торафт пуршиддат мегардад. Раванди зиёди муҳоҷират, ифлосшавии муҳити зист, фарсудашавии манбаъҳои об ва ноамнии обтаъминкунӣ – ин ҳама бештар ба кишварҳои рушдёбанда хосанд. Ин омилҳо ба шуури ҷамъиятӣ ва психологияи одамон таъсир мерасонанд. Ҳеҷ кас наметавонад худро бехатар эҳсос кунад, дар ҳар лаҳза метавонад ба ягон таҳдиди минтақавӣ, фаромиллӣ ва глобалӣ дучор шавад. Терроризми экологӣ дорои чунин хатарҳо мебошад: таҳдиди ҷинояти вазнин; мавҷудияти объектҳои антропогении ба муҳити зист хатарнок; имкони истифодаи яроқи аз ҷиҳати экологӣ хатарнок (ядроӣ, кимиёӣ, бактериологӣ). Тавассути терроризми экологӣ метавон низоъҳои ҳарбӣ, аз ҷумла низоъҳои қавмиро роҳандозӣ намуд. Баъзе кишварҳои абарқудрат мекӯшанд, ки ин вазъро дар ҳадафҳои геополитикӣ ва стратегии худ истифода баранд, инчунин, омодаанд бо гурӯҳҳои террористӣ ҳамкорӣ кунанд (ва дар баъзе ҳолатҳо фаъолияти худро оғоз кунанд). Терроризми экологӣ бо мафҳумҳои ҷанги асимметрӣ, усулҳои партизанӣ ва терроризми давлатӣ зич алоқаманд аст. Сарфи назар аз дараҷаи баланди хатари ҷамъиятии терроризми экологӣ, дар шароити муосир консепсия ва хусусиятҳои аслии он дар сатҳи қонунгузорӣ ба таври муфассал шарҳ дода нашудааст.

Амнияти экологӣ аз маҷмуи чорабиниҳо, ки кафолати пешгирии хавфҳои экологиро таъмин менамоянд ва таъсири омилҳои хатарнокро ба солимии муҳити зист ва саломатии инсон кам менамоянд, иборат мебошад.

Дар маҷмуъ, чунин хулоса метавон кард, ки муқовимат ба терроризм ин тадбирест барои таъмину таҳкими амнияти миллӣ, сохтори конститутсионӣ, тамомияти арзӣ ва шоистагии зиндагиии мардум нигаронида шудааст. Аз ин рӯ, аз ҳар яки мо шаҳрвандон тақоза мегардад, ки дар муқовимат ба афкори террористӣ бо ҳама шакли зуҳуроташ муборизаи оштинопазир барем.

      Ҷамолиддин Яқубов, дотсенти кафедраи журналистикаи байналхалқии ДМТ

БОЗДИДИ КОМИССИЯИ ЭКСПЕРТӢ АЗ ҶАРАЁНИ КОРҲОИ ИЛМИЮ ТАЪЛИМӢ

0

Тавре иттилоъ додем, комиссияи экспертии Агентии мустақили аккредитатсия ва рейтинг (Независимое Агентство аккредитация и рейтинга (НААР, IAAR)) ба Донишгоҳ ташриф оварда, ҷиҳати гузаштани ихтисосҳои гуногуни Донишгоҳ аз аккредитатсияи байналмилалӣ суҳбату вохӯриҳои вижаро роҳандозӣ доранд.

Имрӯз (04.12.2025) тибқи талаботи барномаи комиссияи экспертӣ бахши ҳузури комиссия дар дарсҳо, озмоишгоҳҳо, кор бо ҳуҷҷатҳои кафедраҳо, омӯзиши визуалии инфрасохтор ва шароити таълим сурат гардид. Дар ин бахш роҳбарияти Донишгоҳ ҳамроҳ бо масъулини сохторҳои марбута ва комиссияи экспертӣ аз факултетҳои Донишгоҳ (филологияи тоҷик, филологияи рус, забонҳои Осиё ва Аврупо, журналистика, тиббӣ, геология, механикаю математика, иқтисод ва идора, баҳисобгирӣ ва иқтисоди рақамӣ) боздид намуданд.

ҲАМКОРӢ БО СОХТОРҲОИ ҲИФЗИ ҲУҚУҚ

0

Имрӯз (02.12.2025) вохӯрии навбатии сарпарасти Донишгоҳи миллии Тоҷикистон аз Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон Далер Қурбонов бо хатмкунандагони факултетҳои филологияи тоҷик, филологияи рус, забонҳои Осиё ва Аврупо, журналистика ва фалсафа дар доираи нақшаи чорабиниҳои муштараки раёсати Донишгоҳ ва сохторҳои ҳифзи ҳуқуқ баргузор шуд.

Дар ин вохӯрӣ, аз ҷониби Далер Қурбонов ба муҳиммияти риояи қонунгузорӣ, баланд бардоштани зиракии сиёсӣ ва нақши ҷавонон дар ҳифзи тартиботи ҷамъиятӣ диққат дода шуд. Таъкид шуд, ки ҳар як шахс бояд дар робита ба масъалаҳои сиёсӣ фаъол ва ҳушёр бошад, то ки тавонад бо омилҳои хавфнок ва хатарҳои эҳтимолӣ муқобила кунад.

Илова бар ин, муҳиммияти саҳмгузорӣ дар татбиқи стратегияҳои гуногуни сиёсӣ ва фарҳангӣ, ки ба таҳкими суботи иҷтимоӣ ва рушди устувори кишвар мусоидат мекунанд, аз ҷумла тавассути мусоидат дар соҳаи илм ва маориф, инчунин пешгирӣ аз хатарҳои иҷтимоӣ ва сиёсӣ, дар вохғрӣ баррасӣ гардид.

Ҳамин тавр, дар вохӯрӣ таъкид шуд, ки хатмкунандагон, ки дар соҳаҳои гуногуни илму фарҳанг ва таҳқиқот фаъолият хоҳанд кард, масъулияти бузург доранд барои риояи қонунҳо ва мусоидат дар рушди ҳамаҷонибаи ҷомеа.

Густариши самтҳои нави ҳамкориҳо

0

Имрӯз, 02 декабри соли 2025, ҳайати роҳбарияти Донишгоҳи миллии Тоҷикистон таҳти роҳбарии ректори Донишгоҳ, профессор Насриддинзода Э.С., раиси Шӯрои таҳсилоти олии Туркия Эрол Озвар-ро ба ҳузур пазируфт.

Дар оғоз ректори Донишгоҳ, профессор Насриддинзода Э.С., меҳмононро бо вазъи кунунии фаъолияти илмӣ-тадқиқотӣ, низоми таълим, равобити байналмилалии ДМТ бо донишгоҳҳои хориҷӣ, сатҳи омӯзиши забонҳои хориҷӣ ва имкониятҳои неруи илмии донишгоҳ шинос кард.

Зимни мулоқот ҷонибҳо роҷеъ ба масоили муҳими ҳамкориҳои илмӣ ва таълимӣ, густариши равобити байналмилалӣ, табодули таҷриба миёни донишгоҳҳо, вусъат бахшидани равобити академӣ, табодули донишҷӯён, инчунин мусоидат ба тарбияи мутахассисони баландихтисос мубодилаи назар намуданд.

Ректори Донишгоҳ зикр кард, ки ҳамкориҳои дуҷониба барои рушди устувори низоми таҳсилот аҳамияти махсус доранд.

Дар навбати худ, Эрол Озвар зарурати таҳкими ҳамкориҳо дар самти рушди ихтисосҳои тиббӣ, омӯзиши забон, адабиёт ва фарҳанг, инчунин фаъол сохтани лоиҳаҳои муштарак дар бахшҳои технологияи инноватсионӣ, зеҳни сунъӣ ва рақамисозии таълимро муҳим шуморид.

Дар анҷом, ҷонибҳо омодагии худро барои тақвияти робитаҳои минбаъда ва тавсеаи иқдомҳои муштарак дар самти баргузории семинару ҳамоишҳои илмӣ, табодули устодону донишҷӯён, татбиқи барномаҳои муштараки таълимӣ ва дигар шаклҳои ҳамкорӣ изҳор намуданд.

ТАТБИҚИ СТРАТЕГИЯҲО

0

Имрӯз дар Донишгоҳи миллии Тоҷикистон бо мақсади дар амал татбиқ намудан Стратегия, Барнома ва Нақшаи чорабиниҳои давлатӣ бо иштироки муовини сардори маркази муқовимат ба савдои одамони РМЗҶМ –и Вазорати корҳои дохилӣ подполковники милитсия Бухоризода Беҳрӯз Рустам бо устодону шогирдони факултетҳои таърих, муносибатҳои байналмилалӣ, забонҳои Осиё ва Аврупо, филологияи рус ва журналистика мулоқоту суҳбат доир гардид. Дар ҷамъомад мудирони кафедраҳо, садорати факултетҳо ва шогирдони панҷ факултет иштирок намуданд.

Нишастро декани факултети муносибатҳои байналмилалӣ Сайидҳомид Ҷаъфарзода ифтитоҳ намуда, доир гардидани чунин чорабиниҳоро як омили баланд гардидани маърифату ҷаҳонбинии ҷавонон доир ба аксар масъалҳаои ҳуқуқӣ дар шароити мураккаби ҷаҳонишавӣ номид.

Сипас, подполковники милитсия Бухоризода Беҳрӯз Рустам бандҳои муҳиму алоҳидаи “Барномаи давлатии муқовимат бо ҷинояткорӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2021-2030…”, “Нақшаи миллии муқовимат бо савдои одамон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон…”, “Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи тарбияи ватандӯстии шаҳрвандон…”, “Консепсияи сиёсати ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2018-2028…” ва “Стратегияи миллии муқовимат ба экстремизм ва терроризм дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2021-2025…”-ро ба таври мухтасару возеҳ шарҳ дод.

Таъкид гардид, ки мақомоти ВКД кору фаъолияти худро дар партави сиёсати Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба роҳ гузошта, ба таври ҳамешагӣ талоши ҳифз намудани сулҳу суботи кишварро доранд. Беҳрӯз Бухоризода дар доираи факту рақамҳо ва санаду далеҳо доир ба чунин масъалаҳо ибрози назар намуданд, ки махсусан барои ҷавонон аз паҳлуҳои зиёд ибратомӯз мебошанд:

Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар сиёсати пешгирфтаи худ ба нерӯи ҷавонон хеле зиёд такя намуда, дар баробари ин дар тарбияи ин қишри бузурги ҷомеа доимо ғамхориҳои беназир зоҳир менамоянд.

Маълум аст, ки қишри асосии аҳолиро дар ҷомеаи мо ҷавонон ташкил менамоянд. Имрӯзҳо ҷавонон 60 – 70 фисади аҳолиро ташкил медиҳанд ва метавон гуфт, ки Тоҷикистон кишвар ва давлати ҷавонон ба ҳисоб меравад.

Имрӯзҳо аз ҷониби Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон нисбат ба ҷавонон ва тарбияи онҳо тадбирҳо хеле зиёд роҳандозӣ гардидааст. Шароити таҳсил ва кор рӯз ба рӯз беҳтар мегардад. Дар ҳама самтҳо ба ҷавонон хеле зиёд такя карда мешавад.

Баъзан боиси нигаронист, ки дар баробари ин қадар ғамхориҳо иддае аз ҷавонони мо ба роҳи нодуруст мераванд ва зери таъсири таълиму тарбияи идеологияҳои манфӣ қарор мегиранд. Чунин муносибати онҳо оқибатҳои ногувору манфӣ дошта, боиси бадномии миллати тоҷик мегардад.

Хеле боиси афсус аст, ки ҷавонони мо хатару таҳдиди тақлид ба либоспӯшии бегона ва рӯ овардан ба фарҳангҳои ғайрро баъзан донистан намехоҳанд. Маълум аст, ки либосҳои сиёҳу торик фазои маънавиро тира сохта истодаанд ва чунин раванд мавҷудияти ояндаи фарҳангу тамаддуни қадимии моро зери суол қарор медиҳад.

Бояд ба назар гирифт, ки либос нишони дину диёнат нест. Мо баъзан бо чунин мубаллиғони либосҳои ғайр сӯҳбат менамоем ва маълум ҳам мегардад, ки онҳо тамоман аз дину фарҳанг бӯе набурдаанд. Яъне чунин зоҳирпарастӣ ба ҷомеаи мо аз берун ворид мегардад, ки ҳадафу мақсадҳои зиёдро зери парда қарор медиҳад.

Дар шароити ҷаҳонишавӣ аз натиҷаи кори хадамотҳои кашшофӣ маълум гардидааст, ки халқеро нобуд сохтан хоҳанд, нахуст забону фарҳанги аҷдодии онро онро нобуд менамоянд. Ин нуқтаро Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон борҳо таъкид кардаанд ва мо бояд доир ба ин масъала муносибати ҷиддӣ дошта бошем. Рукнҳои давлатӣ, аз ҷумла либосу забону фарҳанг бояд ҳифз карда шавад ва ин ҳама муаррифгари миллати мо дар ҷаҳон аст.

Дар масъалаи дину ойину фарҳанг ҷавонони мо бояд эҳтиёткор бошанд ва таълимоти Имоми Аъзам Абӯҳанифа Нӯъмон ибни Собит дар мазҳаби мо худ кифояткунанда аст. Зеро ин мазҳаб гумманизм ва инсондӯстиро фарогир аст ва ҳеҷ зарурати дигари шомилшавӣ ба дигар мазҳабу фирқаҳо вуҷуд надорад. Баъзан бо ақидаҳо ва ғояҳои зидди мазҳаби ҳанафӣ вориди кишвар гардидани ҷавонон ба назар мерасад, ки як омили ба вуҷуд омадани ихтилофу бархурдҳо мебошад.

Маънавиёт ва дӯст доштани ватан ҷавононро аз гирифториву гумроҳӣ наҷот медиҳад ва бо ин ҳама бояд дар ободонииву пешрафти кишвар ҳиссса гузошт.

Боиси нигаронист, ки нашъамандӣ ва гирифторӣ ба бемории ВИЧ СПИД дар ҷомеаи мо вуҷуд дорад ва то имрӯз 15 ҳазор ба қайд гирифта шудаанд. Аз ҷумла, 3500 нафар ҷавонон аз нашъамандӣ фавтидаанд, ки ин дарди ҷомеа мебошад.

Ҷавонон бояд маънавияти баланд дошта бошнд ва дар доираи ҷаҳолату коҳилӣ барои ҷалби волидайн бояд ба ҷавобгарӣ мусоидат накунанд. Интизом надоштан, дар дарс набудан, бадахлоқӣ, рӯ овардан ба амалҳои ҷиноӣ ва амсоли ин ба тақдири бади ояндаи ҷавон таъсир мерасонад.

Таълими ғайриқонунии динӣ дар дохилу хориҷи кишвар оқибатҳои манфиву ногувор дорад. Баъзан чаласаводон, ки дониши кофӣ надоранд, барои соҳиб гардидан ба даромади муфт ҷавононро зери ҷаҳолат қарор медиҳанд.

Фирефташавии ҷавонон бо таъсири шабакаҳои иҷтимоӣ ва шомилшавии онҳо ба гуруҳҳои даҳшатафкан имрӯз ҷомеаҳоро ноором намудааст. Фаромӯш набояд кард, ки тероризм зуҳуроти номатлуб аст, ки метавонад давлатро ба нестӣ расонад.

Як амали номатлуби ҷавони мо дар хориҷи кишвар садҳо монеаҳо ба вуҷуд меоварад. Бояд ҷавони тоҷик бо дониши худ дар хориҷи кишвар симои миллаташонро нишон диҳад. Аз ин ҷиҳат аз ҳар фардии худогоҳ талаб карда мешавад, ки ҳушёрии сиёсиро аз даст надиҳанд.

Феълан дар беш аз 40 кишвари дунё мухолифатҳо рафта истодааст. Давлатҳои тинҷу обод қурбонии бозиҳои ифлос мегаранд. Миллионҳо нафар нафар манзилҳои худро тарк кардаанд.

Дар қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамкорӣ бо мақомоти ҳифзи ҳуқуқ дар самти кушода додани ҷиноятҳо муҳим аст. Бисёр ҷиноятҳои вазнин дар ҳамкориҳо кушода ҳам мешаванд.

Бояд ҷавонон ибратгиранда аз гузаштаҳои худ бошанд. Тоҷикон дар арсаи ҷаҳонӣ эътироф мешаванд ва ин мақому манзалатро бояд эҳтиром намуд.

Баъдан намояндаи шуъбаи ҳуқуқи донишгоҳ Имомзода Ҳумоюн низ сабабҳо ва омилҳои ба ҷинояту ҷинояткори рӯ овардани ҷавононро шарҳ дод. Таъкид гардид, ки мубориза алайҳи ҷинояткорӣ танҳо вазифаи мақомоти ҳифзи ҳуқуқ нест ва дар ин самт бояд аҳлона мубориза бурд. Мавсуф масъалаҳоро аз равзанаи илми ҳуқуқшиносӣ шарҳ дода ва доир ба маърифати ҳуқуқии ҷавонон андешаи судманд иброз намуд.

Чорабиниро декани факултети муносибатҳои байналхалқӣ Саидҳомид Ҷаъфарзода ҳусни анҷом бахшида, таъкид намуд, ки бегонапарастӣ оқибатҳои ногувор дорад ва мо бояд ба фарҳанги миллӣ арҷ гузорем. С.Ҷаъфарзода аз оқибатҳои ҷанги шаҳрвандии солҳои 90-ум ёдрас гардида, сулҳу суботу оромии ватанро неъмати бебаҳо номид. Дар хотима ҷавонон ба таҳсилу одоби шоиста даъват гардида, ҷиҳати татбиқи стратегияҳо масъулиятмандии ҳар як фард муҳим дониста шуд.

ҲИКМАТИ РАНГҲОИ ПАРЧАМ

0

«Парчами миллӣ бояд нишони сарисинагии ҳар як фарди ватандӯсту ватанпарвар ва бонангу номус бошад»

Эмомалӣ Раҳмон

Парчам яке аз рамзҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳисоб меравад. Ин рамз танҳо пораи матои серанга набуда, хусусият ва рисолати азимеро бар дӯш дорад ва ба хислату маънавияти рангҳои он таваҷҷуҳ намоем бо таърихи бузург ва фарҳанги гузаштаи миллат моро пайванд месозад. Дар онҳо як ҷаҳон маъниву мазмун ниҳон аст.

РАНГИ СУРХ аз нигоҳи хислати табии миёни дигар рангҳо хусусияти хос дорадӯ ва яке аз рангҳои аввалине буд, ки дар санъати қадимӣ истифода шудааст. Яке аз хусусиятҳои ранги сурх дар он аст, ки бо рангҳои дигар мувофиқ ва рангсоз аст. Ҳангоми омезиш бо рангҳои дигар ба он зебоӣ, ҷило ва мантиқи дигар мебахшад. Хусусияти оммавии ранги сурх мубориза аст. Ба таърих ва тамаддуни давлатдории тоҷикон таваҷҷух намоем ин мубориза ва қувваю бозу ва тавоноии паҳлавонони тоҷикро муаррифӣ менамояд. Ҳеҷ гоҳ тоҷикон бар зарар ва нороҳатию нобудии миллате мубориза набурда, балки мубориза барои нигаҳдории сулҳ, оромӣ, мутаҳҳидӣ, хамдигарфаҳмӣ, рушду тараққиёт, муҳаббат ва дӯстию рафоқат аст.

Ранги дуюм РАНГИ САФЕД буда, дар қалби матоъ ҷойгир аст, ки бо ранги аввали парчами Ҷумҳурии Тоҷикистон пайванди мантиқӣ дорад. Хислати ранги сафед агар шодӣ, ва покизагиро маънидод намояд. Пас маърифати ин ранг хеле жарфтар аст. Маьнии бегуноҳӣ, шифоӣ, пирӯзӣ бар торикӣ, ғолибияти қувваи некӣ бар бадӣ, раҳнамои роҳи рост, кори нек, ободкорӣ, нияти пок, якдигарфаҳмӣ, якдигарбахшӣ, қонунписандӣ. Дар ин ранг тамоми арзишҳои Конститутсионӣ ва динии мо маънидод мегардад.

РАНГИ САБЗ-имконият, сабзиш, эҳё, тараққиёт, ранги табиат, зиндагӣ, саломатӣ, ҷавонӣ, баҳор, тиҷорат, рушди ақливу зеҳнӣ, пешравӣ, ҳимоя.

Ҳар як нафар метавонад мақсаду хусусиятҳои рангҳоро ба таври дарку фаҳми худ маърифат кунад.

Чун рамзи муқаддасоти миллӣ ва ҳуввияту худшиносӣ ва мутаҳҳидӣ соли 2011 дар қалби Тоҷикистон -Душанбе баландтарин парчам ба андозаи 165 метр гузошта шуд ва шаҳомати ҷаҳонӣ касб намуда, ба китоби рекордҳои Гиннес дохил шуд. Майдони атрофи парчам низ бо номи майдони Парчам ба истифода дода шуд, ки барои сайру гашт ва истироҳати шаҳрвандон бисёр ҷойи мувофиқ ва дилкаш гардидааст. Дар зери парфишонии он ҷавонон сайру гашт, кӯдакон шодию хурсандӣ ва бозӣ менамоянд. Ҳамчунин бо ҳамин мазмун дар шаҳру навоҳии гуногуни кишвар низ майдони парчам ба истифода дода шудааст, ки боиси ифтихори ҳар яки мост.

Дар ҷомеа аслан мафҳуме, ки бештар ба гӯш мерасад ин мафҳуми “парчамбардорӣ” аст ва махсусан дар самти варзиш ғолиб бо баланд гардидани парчами давлатиаш муаррифӣ ва қадрдонӣ карда мешавад. Ҳамчунин инҷониб андеша дорам, ки парчамбардорӣ ифтихор аст ва ҳар як нафар – аз шаҳрвандӣ оддӣ то зиёӣ парчамбардори миллату давлати худ буда метавонад: бо масъулияти баланди шаҳрвандӣ, бо хониши аъло, бо дониши фаррох, бо фаъолияти пурсамари корӣ барои рушду тараққиёти кишвар, ҳимояи марзу бум ва ғайраву ва ҳоказо. Яъне ҳар нафар дар самте, ки фаъолият менамояд онро бо масъулияти баланд ва касбият иҷро кунад, пас ӯ аллакай парчамбардор аст.

Рӯзи парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон муборак бошад!

Мудири, кафедраи матбуот факултети журналистикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон дотсент Усмонова Наргис Кучаровна

Хабарҳои пешниҳодшуда