Home Blog Page 15

НУФУЗИ ТОҶИКИСТОН ДАР АРСАИ БАЙНАЛМИЛЛАЛӢ (Дар заминаи сафари Пешвои миллат мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ИМА)

0

Имшабу рӯз Роҳбари давлати мо дар доираи мубоҳисаҳои умумии иҷлосияи 78-уми Маҷмаи умумии Созмони Милали Муттаҳид дар шаҳри Ню-Йорки Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор доранд.

Дар заминаи он Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар мулоқоти Сарварони панҷ кишвари Осиёи Марказӣ бо роҳбарияти давлати ИМА иштироку суханронӣ намуданд. 19 сентябр Саммити “Ҳадафҳои рушди устувор” таҳти унвони “Сафарбар намудани молия ва сармоягузорӣ, инчунин воситаҳои татбиқи Ҳадафҳои рушди устувор” баргузор гардид, ки дар он Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон суханронӣ карданд.

Дар доираи ин сафар дар ИМА Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо Президенти Ҷумҳурии Қирғизистон Садир Ҷапаров мулоқоту сӯҳбат анҷом доданд.

Ҳамчунин Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ҳошияи мубоҳисаҳои умумии иҷлоси 78-уми Маҷмаи умумии Созмони Милали Муттаҳид дар шаҳри Ню-Йорки Иёлоти Муттаҳидаи Амрико бо Президенти Ҷумҳурии Исломии Эрон муҳтарам Сайид Иброҳим Раисӣ мулоқот доир намуданд.

Дар доираи ҳамаи суҳбату суханрониву мулоқотҳои Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон масъалаҳову мавзуоте чун хатарҳои глобалӣ, тиҷорату иқтисод, энергетикаву нақлиёт, ҳамкории бисёрсамтаи минтақаҳо, ҳамкориҳои иқтисодиву тиҷоратӣ, афзоиши таҳдиду хатарҳои муосир, терроризму экстремизм, қочоқи маводи мухаддир, ҷиноятҳои муташаккили фаромиллӣ, вазъи амниятии кишварҳо, муносибатҳои созандаи дипломатӣ ва амсоли ин нақши меҳварӣ доранд.

195 кишвари аъзои СММ чанде пештар якдилона панҷумин ташаббуси Тоҷикистонро дар масъалаи ҳифзи пиряхҳо қабул карда буданд, ки аз мавқеи хоси Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ дарак медиҳад.

Ҳамин аст, ки дар аввалин рӯзи сафар мулоқоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Дабири кулли Созмони Милали Муттаҳид Антонио Гутерриш сурат гирифт. Ҷавҳари ин сӯҳбату мулоқоти Пешвои миллат мӯҳтарам, Эмомалӣ Раҳмон бо Антонио Гутериш ба ду самт ихтисос дошта метавонад.

Якум ташаббусҳои беназири Тоҷикистон дар масъалаҳои обу пиряхҳо ва дигар ҷузъиёти экологӣ, ки ҳамагӣ барои наҷоти инсоният аз фалокату фоҷиаҳои азим равона мебошанд. Дуюм проблемаҳои Афғонистон, ки имрӯз ҷомеаи ҷаҳониро ба ташвиш овардааст ва нодориву мушкилоти озуқа, ки торафт ба як бӯҳрони амиқи ин кишвар табдил ёфта истодааст.

Дар масъалаи ташаббусҳои Тоҷикистон бо итминон метавон гуфт, ки чанд даҳсола боз пешниҳодҳои мубрами Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мавриди ҳамовозии аҳли башар қарор мегиранд.

Созмони Милали Муттаҳид ҳамчун ниҳоди бузурги байналмиллалӣ ҳамеша ба Тоҷикистон таваҷҷуҳи хосу мусбат дорад ва Ватани маҳбуби моро ҷаҳони имрӯза чун як кишвари сулҳдуст, созанда ва ташаббускор мешиносаду эътироф менамояд.

Мояи ифтихор аст, ки бо ҳамин ниятҳои хайру нек чанд вақте қабл Дабири кулли ин созмони бонуфуз аз диёри мо дидан карда буданд. Неъмати фаровони об, ки Тоҷикистон дар саргаҳи он қарор дорад, Антонио Гутеришро ба ваҷд оварда буд. Дидан аз кули Сарез ва пиряхҳои қаторкӯҳҳои диёри мо ба ин шахсияти бузурги ҷаҳонӣ чунин хулосаро бахшида буд, ки бояд ба қадри ин ҳама неъматҳои расид ва онҳоро ҳифз кард.

Воқеият он аст, ки Тоҷикистон бо панҷумин ташаббуси худ тавонистааст, таваҷҷӯҳи ҷомеаи ҷаҳониро ба масъалаҳое ҷалб намояд, ки тақдирсози ҳаёти аҳли башар мебошанд.

Чун ба татбиқи нақшаву барномаҳои дар партави ин ташаббусҳои суратгирифта менигарем, собит мегардад, ки ҳама ҳушдорҳои Тоҷикистон дар ин самт асосноканд.

Ин ташаббусҳо гувоҳи онанд, ки агар инсоният нисбат ба масъалаҳои обу экология бетафовут бошад, ҷаҳони имрӯзаро мушкилоти глобалии ҷиддие интизор аст.

Тоҷикистон бо сиёсати дарҳои боз ва инсондӯстона роҳи шукуфоиву пешрафтро пайдо намуда, торафт мавқеи байналхалқии худро тақвият мебахшад.

Қатъи назар аз он ки Тоҷикистон дар нуқтаи ҳассоси геополитикӣ қарор гирифтааст, бо муттаҳидиву ваҳдати миллӣ дар оромиву сулҳи минтақаи Осиёи Марказӣ нақши боризе дорад. Бо он ки сарҳади тӯлонии бештар бо Афғонистон дорад, ҳамеша ҳамчун нуқтаи амну осоишта дар сулҳу оромии Афғонистон талош менамояд.

Ҳанӯз солҳо муқаддам Пешвои миллат мӯҳтарам, Эмомалӣ Раҳмон таъкид дошта буданд, ки низои Афғонистон ҳеҷ гоҳ роҳи ҳалли низомӣ надорад.

Даъват ба сулҳи амонии ин кишвари ҷангзадаи ҳаммарз аз таъкидҳои доимии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мебошад.

Дар доираи муколама бо Антонио Гутериш вобаста ба вазъи Афғонистони ҳамсоя сӯҳбат ороста шуд. Дар ин сӯҳбат гуфта шудааст, ки Тоҷикистон тамоми имконоти логистикии худ, аз ҷумла 6 пулро дар марз бо ин кишварбарои расонидани кумаки башарӣ ба ихтиёри ҳамсояи ҳамзабону ҳамфарҳанг гузоштааст.

Барои ҳамагон маълум аст, ки бозорҳои наздисарҳадӣ аз нав ба фаъолият шурӯъ кардаанд, ки боиси қаноатмандии ҷонибҳо мебошад. Дар чаҳорчӯбаи муносибати инсондӯстона Тоҷикистон ба кишвари ҳамсоя нерӯи барқ, маводи ғизоӣ ва масолеҳи сохтмонӣ содирот содирот намуда истодааст. Чунин муносибати ҳамгироёнаи кишвари мо аз ҷониби Муншии СММ тавсиф карда шудааст.

Маҳз ҳамин омилҳоянд, ки дар ҷараёни мулоқот ба Созмони Милали Муттаҳид барои дастгирии пайваста аз ташаббусҳои глобалии Тоҷикистон изҳори сипос карда шуд.

Агар амиқан уфуқҳои масоили ба ин ташаббусҳо вобастаро таҳлил намоем, ҷои шубҳа нест, ки ҳамаи он ҷанбаҳои иқтисодиву сиёсии фаррохро дарбар мегиранд. Аллакай маълум гардидааст, ки тағйироти иқлими сайёра ба проблемаҳои озуқавории ҷаҳонӣ таъсири манфӣ расонидааст.

Дар рафти мулоқот масъалаҳои ҳамкории Тоҷикистону Созмони Милали Муттаҳид ва ниҳодҳои он, инчунин рӯзномаи мубоҳисаҳои умумии иҷлоси 78-уми Маҷмаи умумии Созмон мавриди баррасӣ қарор дода шуд. Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таъкид доштанд, ки Тоҷикистон ба рушду тавсеаи муносибатҳо бо Созмони Милали Муттаҳид аҳаммияти ҷиддӣ медиҳад ва онро яке аз шарикони калидии худ дар арсаи байналмилалӣ мешуморад. Ҷонибҳо зимни мулоқот оид ба мушкилоти зиёди сиёсиву иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва амниятии ҷомеаи ҷаҳонӣ, аз ҷумла ташаннуҷи геополитикӣ, даргириҳои мусаллаҳона, хатарҳои терроризму экстремизм, буҳронҳои иқтисодиву молиявӣ, тағйирёбии иқлим табодули андеша карданд. Таъкид гардид, ки Тоҷикистон ҷиҳати расидан ба Ҳадафҳои рушди устувор бо эътимоду бовармандӣ қадам мегузорад.

Нисбат ба сафари Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ИМА ва ҳузурашон дар иҷлосияи 78-уми Маҷмаи умумии Созмони Милали Муттаҳид ҳаминро гуфтан мумкин аст, ки Тоҷикистон бо сиёсати пешгирифтаи худ дар арсаи байналмилалӣ муваффақияту пешравиҳои зиёдеро соҳиб гардидааст. Ташаббусҳои муҳим, мавқеи сулҳдӯстона, сиёсати дарҳои боз, мавқеи инсонпарварона нисбат ба кишварҳои буҳрондошта ва амсоли ин ҷабҳаҳои муҳиме мебошанд, ки ҷомеаи башарӣ Тоҷикистонро чун мунодии сулҳу рафоқат эътироф кардааст.

Сафарҳои қарибулвуқуи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҷумҳуриҳои Қазоқистону Туркманистон, ҳамоиши Роҳбарони кишварҳои Осиёи Марказӣ дар Душанбе ва дар доираи ин ҳама ба имзо расидани даҳҳо тавофуқномаҳо далели равшани сиёсати самарабахши Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба шумор меравад.

Бахтиёри Қутбиддин,

декани факултети журналистика

ТОҶИКИСТОН – БИҲИШТИ РӮИ ЗАМИН

0

Тоҷикистон макони таърихӣ буда, халқи тоҷик таъриху тамаддуни қадим дорад. Ҳамасола ба Тоҷикистон аз ҳама гӯшаю канори дунё барои сайру саёҳати ин  замини афсонавӣ, ки мавзеъҳои зебою дилфиребкунанда дорад, барои дидани он меоянд. Тоҷикистон, аз дигар давлатҳои дунё фарқ мекунад. Дар дунё давлатҳое ҳастанд, ки бо доштани иморатҳои баланд ва сохтани шаҳрҳои калону иморатҳои осмонбус мефахранд, аммо мардуми тоҷик аз он мефахранд, ки дар чунин ватани ободу дорои таъриху тамаддуни қадима ва сарзамини аҷдодие, ки табиаташ зебою дилфиребкунадааст, зиндагонӣ мекунанд. Имрӯзҳо давлатҳои калони дунё аз надоштани оби ошомидани азият мекашанд ва обҳоеро истифода мебаранд, ки тамоман ифлос ва аз ҷиҳати экологӣ тоза нестанд ва нӯшиданашон номумкин аст. Бисёри давлатҳои ҷаҳон аз норасоии об азият мекашанду афзоиши аҳолиашон то рафт кам гашта истодааст. Халқи тоҷик шукргузор аз он аст, ки Тоҷикистон давлати аз об бой мебошад. Обҳои Тоҷикистон ширин буда, як таъми ногуфтанӣ дорад. Аз ин  ру  Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомали Раҳмон соли 2003-ро соли “Оби тоза” эълон карданд.

            Монанди ин, Тоҷикистон   дорои чандин конҳои канданиҳои фоиданок мебошад. Яке аз ин конҳо кони намаки Хоҷа Муъмин аст, ки метавонад то 50 сол ҷаҳонро бо намак таъмин кунад. Кони ангишти Айнӣ яке аз беҳтарин ангишт ба ҳисоб мераванд. Тиллои Панҷакент яке аз хушсифаттарин тиллои ҷаҳон буда, талабгорони зиёди худро дорад. Куҳҳои сар ба фалак кашидаи Помир қимматтарин сангҳоро дорост. Тоҷикистон агар дурр бошад, Помир гавҳар аст. Хуллас, Тоҷикистон як давлати сарватмандет, ки дар рӯи сарвати он мардум хоксорона зиндагӣ мекунанд. Инчунин, Тоҷикистон дорои гавҳари қимматтаринест, ки доштани онро бисёри мамлакатҳои ҷаҳон орзу мекунад, ки он сулҳ ва озодӣ мебошад. Агар ба гирду атроф назар андозем, мебинем, ки  мамлакатҳои ҳамсояи мо ба хусус Афғонистон мамлакати ҷангзада ва сарнагуншуда аст ва халқи он орзуи онро мекунанд, ки дар мамлакаташон сулҳ ҳувайдо, дар чеҳраи кӯдакони гирёну нолонашон    лабханд дар бадани тирхӯрдаи ҷавонмардонашон солимӣ ва дар халқи парешону парокандаашон сарҷамъиву ягонагӣ, якдиливу якпорчагиро бубинанд. Мардуми ин сарзамин орзуи онро мекунанд, ки ба мисли Тоҷикистон ватане пур аз неъматҳои биҳиштӣ ва аз ҳама аввал- сулҳу тинҷӣ дошта бошанд. Аз ин рӯ Тоҷикистонро аз ҳама ҷиҳат нигоҳ карда, биҳишти рӯи замин номидан мумкин аст.          

Амрулло Давлатзода,

донишҷӯи факултети журналистикаи ДМТ

НБО «Роғун» — унсури калидии таъмини суботи геополитикӣ ва амният дар Осиёи Марказӣ

0

Аз рӯзҳои аввали ба даст овардани Истиқлоли давлатӣ дар Тоҷикистон ба рушди энергетика, пеш аз ҳама, гидроэнергетика таваҷҷуҳи зиёд зоҳир мешавад. Бе таъмини истиқлоли энергетикӣ фароҳам овардани шароит барои рушди иҷтимоию иқтисодии ҷумҳурӣ, расидан  ба чор ҳадафи стратегии кишвар ва баланд бардоштани сатҳи некуаҳволии аҳолӣ ғайриимкон аст, иброз доштааст доктори илмҳои фалсафа Рустам Ҳайдаров.

 Дар зимн матни пурраи андешаҳои коршинос мавриди таваҷҷуҳи хонандагон қарор мегирад. 

— Низоми муосири муносибатҳои байналмилалӣ феълан дар ҳолати буҳрони шадид қарор дорад. Абарқудратҳои замон баҳри ҳифзи  манфиатҳои  ғаразноки миллии худ вазъиятро дар фазои геополитикӣ ва геоиқтисодии ҷаҳон тезутунд намуда истодаанд. Муборизаи онҳо барои дастрасӣ ва назорат ба сарчашмаҳои энергетика, ки дар қитъаҳои гуногуни сайёра  ҷойгир мебошанд, идома ёфта истодаанд. Имрӯз мо шоҳиди он шуда истодаем, ки энергетика беш аз пеш ба яке аз унсурҳои асосии геополитика табдил ёфта, хусусият ва шаклгирии муносибатҳои байналмилалиро муайян менамояд. Мавҷудияти маҳдуди захираҳои энергетикӣ, инфрасохтор ва технологияҳои навтарин дар ин соҳа хатарҳои ҷиддиро барои устувории иқтисодӣ ва амнияти миллии бисёр давлатҳои ҷомеаи ҷаҳонӣ ба бор меоварад. Раванди мазкур ду паҳлу дорад, яъне аз як тараф энергетика ҳамчун абзори геополитика истифода мешавад ва аз ҷониби  дигар, манфиатҳои сиёсӣ ба рушди энергетика ҳарчи бештар таъсир мерасонанд.

Равандҳои ҷаҳонишавӣ, ки бо тағйироти инқилобии технологияҳо алоқаманд мебошанд, бо афзоиши босуръати истеъмоли энергия, баробаршавии сатҳи истеъмоли захираҳои энергетикӣ ба ҳар сари аҳолӣ дар кишварҳои рӯ ба тараққӣ ва пешрафта иртиботи қавӣ доранд. Мувофиқи он масоили қонеъ гардондани талаботи рӯзафзуни инсоният ба неруи энергетикӣ тезутунд мегардад.

Соҳаи энергетика имрӯз бунёди тамаддуни муосири инсоният ё худ “тамаддуни энергетикӣ” буда, ба масир ва суръати тараққиёти иҷтимоию иқтисодӣ, амнияти халқу давлатҳо, инчунин муносибатҳои байналхалқӣ таъсир мерасонад. Таъминот бо озуқаворӣ, бо сару либос, сохтмони хонаҳои истиқоматӣ ва дар онҳо муҳайё намудани шароити мусоиди зиндагӣ, интиқоли молу маҳсулот ва сафарҳои одамон, алоқа ва мубодилаи ахбор-ҳамаи ин соҳаҳои фаъолияти инсон ниёз ба энергия ё худ неруи барқиро  дорад. Хусусан, истифодаи гидроэнергетика боиси хеле кам шудани истифодаи ангишт, нефт ва чӯбу тахта ва чун натиҷа ба миқёси калон  коҳиш ёфтани  партовҳои моддаҳои зарарнок ба атмосфера мегардад.

Таҳлили равандҳои кунунӣ баръало нишон медиҳад, ки сиёсати хориҷии бозингарони асосии ҷаҳон ба масоили амнияти энергетикӣ зич алоқаманд буда, дар он рақобат барои назорат бар ҳудудҳои дорои захираҳои табиӣ, инфрасохтори транзитӣ ва ғайра мавҷуд аст. Афзоиши аҳамияти захираҳои энергетикӣ дар сиёсати ҷаҳонӣ бархурди ҳам пинҳонӣ ва ҳам ошкорои низомию сиёсиро байни қудратҳои пешбар баҳри назорат бар соҳаи тавлиди неруи энерегитикӣ ба вуҷуд меорад. Аз ин рӯ, дар айни замон  таъсири бузурги  соҳаи энергетика на танҳо ба муносибатҳои байналмилалӣ, балки ба геополитика  мушоҳида мегардад. Он инчунин сабаби шиддатёбии ҷиддии сиёсӣ дар минтақаҳои гуногун ва низоъҳои байнидавлатӣ мегардад.

Ин падидаҳои буҳронӣ ба бахши энергетика, хусусан  ба гидроэнергетика дар ҷаҳон низ таъсир расониданд. Бо такя ба гуфтаҳои боло таъкид бояд намуд, ки дар  минтақаи Осиёи Марказӣ дар дурнамои  наздик пайдоиши мушкилоти ҷиддии инфрасохторӣ низ бо захираҳои гидроэнегетикӣ ​​ва обтаъминкунӣ алоқаманд аст.

Агар солҳои пешин захираҳои об дар минтақа эҳтиёҷоти иқтисод ва кишоварзии давлатҳои Осиёи Марказиро пурра қонеъ менамуд, пас имрӯз вазъият куллан дигар аст. Шумораи аҳолии давлатҳои минтақа ба таври назаррас зиёд шуда истода, мутаносибан ҳаҷми истеъмоли об низ зиёд шудааст. Дар айни замон дар минтақа давраи камобӣ ҷараён дорад, ки тибқи баъзе ҳисобҳо, ҳадди ақалл то соли 2030 идома хоҳад ёфт.

Аз ин рӯ,  истифодаи оқилонаи захираҳои об барои кишоварзӣ ва тавлиди неруи барқ ​​барои рушди устувори тамоми давлатҳои Осиёи Марказӣ ниҳоят муҳим аст. Об манбаи стратегӣ аст, ки барои ҳаёт ва иқтисодиёт зарур мебошад. Норасоии рӯзафзуни захираҳои об ба инсоният на танҳо дар минтақаҳои алоҳидаи ҷаҳон, балки дар миқёси ҷаҳонӣ таҳдид менамояд. Аҳолии ҷаҳон  тибқи омори СММ тақрибан 86 миллион  нафар дар як сол афзуда истодааст. Вобаста ба он афзоиши солонаи талабот ба оби тоза дар ҳаҷми 64 миллион метри мукааб ба назар мерасад. Аммо дар ҳолате, ки аҳолии ҷаҳон се баробар зиёд шудааст, истифодаи оби тоза 17 баробар афзудааст.

Дар шароити муосир чоряки аҳолии ҷаҳон ба норасоии об рӯ ба рӯ буда, беш аз 1 миллиард нафар дар сайёра ба оби тоза дастрасӣ надоранд ва тибқи пешгӯиҳо, то соли 2025 ҳамин миқдор одамон дар шароити «гуруснагии мутлақи об» зиндагӣ хоҳанд намуд. Афзоиши босуръати истифодаи захираҳои об боиси паст шудани сатҳи амнияти озуқаворӣ мегардад. Мувофиқи маълумоти Шурои ҷаҳонии об (WBC), то соли 2050 тақрибан 2/3 (аз се ду ҳиссаи) аҳолии ҷаҳон бо мушкили нарасидани захираҳои оби ширин рӯ ба рӯ хоҳанд шуд. Ҳамин тариқ, об ба муҳимтарин омили геополитикаи муосир  табдил ёфтааст.

Бо назардошти  воқеияти дар боло баёнгардида, нақши геополитикӣ ва геостратегии Тоҷикистон ҳамчун соҳиби захираҳои бузурги об дар Авруосиё рӯз бар рӯз афзуда истодааст. Аз рӯзҳои аввали ба даст овардани истиқлоли давлатӣ дар Тоҷикистон ба рушди энергетика, пеш аз ҳама, гидроэнергетика таваҷҷуҳи зиёд зоҳир мешавад, зеро бе таъмини истиқлоли энергетикӣ фароҳам овардани шароит барои рушди иҷтимоию иқтисодии мамлакат, расидан  ба чор ҳадафи стратегии ҷумҳурӣ ва баланд бардоштани сатҳи некуаҳволии аҳолӣ ғайриимкон аст. Шароити объективӣ барои пешбурди ин сиёсат аз он иборат аст, ки Тоҷикистон дорои захираҳои зиёди гидроэнергетикӣ (ҷойи 8-ум дар ҷаҳон ва 1-ум дар байни давлатҳои Осиёи Марказӣ) мебошад ва қисми асосии захираҳои обии минтақаи Осиёи Марказӣ  дар  Ватани тоҷикон ташаккул меёбад.

Мавҷудияти захираҳои бузурги обӣ дар  ин ё он давлат  ҳамеша яке аз омилҳои мусоиди геополитикӣ маҳсуб мешуд. Аҳамияти нақши онҳо дар рушди ҳар давлат на танҳо бо дарки афзалияти иқтисодӣ дар натиҷаи имкони дастрасӣ ба баҳрҳо ва уқёнусҳо, мавҷудияти дарёҳо ва кӯлҳои пуроб, балки бо мавҷудияти манбаи об барои тавлиди тамаддуни башар муайян мегашт. Бидуни об на саноатикунонӣ ва на дар миқёси калон тараққӣ додани кишоварзӣ имконпазир буд. Дар ин самт танҳо давлатҳои дорои захираҳои об ба комёбиҳо дастрас шуданд.

Тоҷикистон ҳам дар даврони пеш аз истиқлол ва ҳам давраи баъди соҳибистиқлолӣ манфиатдор буд, ки зарфияти обӣ ва энергетикии мамлакат на танҳо ба фоидаи давлати мо хизмат намояд, балки барои тамоми  ҷумҳуриҳои Осиёи Марказӣ  мавриди баҳрабардорӣ қарор гирад. Вобаста ба ин Тоҷикистон барои сохтмони НБО “Роғун”, ки аслан то давраи соҳибистиқлолии давлати мо лоиҳакашӣ шудааст, ризоият диҳад. Чунонки ба ҳамагон маълум аст, сохтмони НБО “Роғун” ҳанӯз соли 1987 оғоз ёфт. Лоиҳаи  ин неругоҳи барқӣ-обӣ тавре тартиб дода шудааст, ки он на танҳо ба манфиати энергетикии Точикистон, балки  бештар ба қонеъ намудани ниёзҳои кишоварзии мамлакатҳои поёноб ва манфиати иқтисодии ин давлатҳо нигаронида шуда буд. Яъне, НБО “Роғун” аллакай дар оғози лоиҳакашӣ, ҳуҷҷатгузорӣ ва сохтмон ба худ аҳамияти геоиқтисодӣ ва геополитикӣ касб намуда буд.

Тоҷикистон бо сарварии Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо назардошти он ки НБО-и  “Роғун” барои  амният ва суботи  минтақаи Осиёи Марказӣ аҳамияти геостратегӣ дорад, ба идомаи сохтмони ин неругоҳ авлавияти стратегӣ медиҳад. Бояд тазаккур дод, ки дар идомаи сохтмони НБО-и  “Роғун” саҳми  Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ниҳоят калон аст. Зеро ба кор андохтани агрегати якуми ин иншооти стратегӣ маҳз ба иродаи қавии сиёсии ин абармард ва  андешаҳои пурарзиши Сарвари тоҷикон оид ба аҳамияти НБО-и  “Роғун” ба рушди устувори Тоҷикистон ва минтақа иртиботи бевосита дорад.

Тибқи Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030,   таъмини амнияти энергетикӣ ва истифодаи самараноки неруи барқ, сохтмон, азхудкунии захираҳои бузурги гидроэнергетикии мамлакат барои дигаргунсозии иқтисодии Тоҷикистон афзалияти аввалиндараҷа дорад. Иқтидори умумии гидроэнергетикии мамлакати мо ба 527 миллиард киловатт-соат дар як сол  баробар аст. Аз ин рӯ НБО-и  “Роғун” дар истифодаи зарфияти  обҳои дохилии Точикистон нақши ҳалкунанда мебозад. Барои Тоҷикистон ниҳоят муҳим аст, ки НБО-и “Роғун” пурра  ба фаъолият дарояд ва ба ин васила моро на танҳо барои расидан ба ҳадафҳои стратегии миллӣ наздиктар намояд, балки барои рушди истеҳсолоти миллӣ шароит фароҳам оварад ва инчунин давлати моро ба бузургтарин содироткунандаи неруи барқ ​​ба мамлакатҳои Авруосиё табдил намояд. Сохтмони НБО “Роғун” пурра бо  сиёсати энергетикӣ ва дипломатияи оби Тоҷикистон бар таъмини истиқлоли энергетикӣ ва амнияти ҷумҳурӣ мувофиқат менамояд. Тибқи ин стратегия Тоҷикистон тавассути ҷалби сармояи давлатӣ ва хусусӣ ба афзоиши ҳамгироии системаҳои энергетикӣ бо давлатҳои ҳамсоя дар асоси муносибатҳои бозорӣ мусоидат менамояд.

Ҳамин тариқ, бунёди неругоҳҳои бузурги обӣ дар Тоҷикистон бо обанборҳо, ба мисли НБО-и  “Роғун” аз як тараф, маънои афзоиш додани иқтидори воқеии энергетикии минтақаро дорад, ки бо самаранокии баланди иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва экологии худ фарқ менамояд, аз ҷониби  дигар, сатҳи танзимро сирф аз нуқтаи назари амният ва ҷилавгирӣ аз офатҳои табиӣ нигоҳ дошта, идоракунии захираҳои оби ҳавзаҳои дарёҳоро баланд мебардорад. Дар минтақаи мо сохтмони неругоҳҳои барқӣ-обӣ ва обанборҳои калон, ҳолатҳои камобиро дар давлатҳои поёноб бартараф менамояд.

Таъкид бояд намуд, ки баъди ба анҷом расидани сохтмони НБО-и  “Роғун” он соҳиби обанбори бузург хоҳад гашт. Ин манбаи об на танҳо барои корҳои ирригатсионӣ дар Тоҷикистон, балки дигар давлатҳои Осиёи Марказӣ, яъне барои рушди кишоварзӣ дар минтақа истифода бурда хоҳад шуд. Бояд дар хотир дошта бошем, ки  кишоварзӣ соҳаи обталаб мебошад ва омили калидӣ дар таъмини амнияти озуқавории кулли давлатҳои Осиёи Марказӣ ба ҳисоб меравад. Таъмини амнияти озуқаворӣ дар сар то сари дунёи муосир ба мубрамтарин масоили ҳифзи амнияти миллии давлатҳои ҷомеаи ҷаҳонӣ мубаддал гаштааст.

Ба ақидаи коршиносони Созмони озуқа ва кишоварзии Созмони Милали Муттаҳид, дар айни замон аз қариб 8 миллиард нафар одамон дар сайёра 3 миллиард нафарашон бо ғизои солим, ки аз ҷониби диетологҳо тавсия дода мешаванд, таъмин намебошанд. Яъне, амнияти озуқавории онҳо  дар зери хатар аст.

Ёдовар мешавем, ки барои парвариши зироат дар тамоми ҷаҳон обёрӣ фаъолона истифода мешавад. Дар зарфи 50 соли охир майдони замини обӣ аз 90 ба 270 миллион гектар, яъне  се баробар зиёд шуд. Дар асоси баҳои мутахассисон, дар даҳсолаи наздик афзоиши заминҳои обӣ суст шуда, барои таъмини амнияти озуқаворӣ роҳҳои баланд бардоштани ҳосилнокии захираҳои обро ҷустуҷӯ кардан зарур меояд.

Албатта, бояд тазаккур дод, ки дар минтақаи мо давлатҳои болооб ба рушди гидроэнергетика таваҷҷуҳ зоҳир менамоянд ва кишварҳои  поёноб бештар ба рушди кишоварзӣ аҳамият медиҳанд. Дар натиҷа, мувофиқи омори СММ, ба далели номувофиқ будани тасмимҳо дар заминаи ҳамоҳангсозии мушкилоти об Осиёи Марказӣ ҳамасола  1 миллиарду 750 миллион доллар аз даст медиҳад. Истифодаи мутақобилан судманди захираҳои обу энергетикии давлатҳои Осиёи Марказӣ, аз ҷумла рушди робитаҳои инфрасохторӣ дар сурати мавҷуд будани стратегияи мувофиқашудаи об ва энергетика имконпазир аст. Дар баробари ин, бояд механизми нави иктисодии якҷоя истифода бурдани захираҳои обу энергетикӣ кор карда баромада шавад.

Неруи барқ, пеш аз ҳама, мутаҳаррики тараққиёти иктисодиёти давлат аст. Мавҷудияти захираҳои барқ ​​ва гидроэнергетикӣ дар дилхоҳ кишвар нишондиҳандаи сифати зиндагии аҳолии ҷумҳурӣ мебошад.

Ҳамин тариқ,  ба истифода додани НБО-и  “Роғун” дар  дурнамои  наздик  ба манфиати кулли Авруосиё хизмат намуда, ба яке аз унсурҳои муҳими таъмини амнияту суботи минтақаи мо мубаддал мегардад. Эъмори иқтисоди инноватсионӣ, рушди соҳибкорӣ, рақамисозии иқтисод дар Тоҷикистон бевосита ба  истифодаи зарфияти гидроэнергетикии давлатамон марбут аст.

Албатта, барои бунёди саноати рақобатпазир дар иқтисоди ҷаҳонӣ  Тоҷикистонро зарур аст, ки ба татбиқи лоиҳаҳои энергетикӣ,  аҳамияти хосса диҳад. Тоҷикистон солҳои наздик метавонад ба яке аз мамлакатҳои пешсаф дар минтақа дар истеҳсоли неруи барқ ё худ  энергияи “сабз” табдил ёбад. Чуноне ки Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми навбатии худ ба миллати тоҷик аз  23.12.2022 иброз намуда буданд: “98%-и неруи барқ дар Тоҷикистон дар неругоҳҳои барқи обӣ истеҳсол мешавад ва аз рӯйи ин нишондиҳанда, яъне фоизи истеҳсоли энергияи «сабз» мамлакати мо дар миқёси ҷаҳонӣ ҷойи 6-умро ишғол менамояд”.

Дар ояндаи наздик истеҳсолу  истифодаи энергияи “сабз” дар  мамлакат имкон хоҳад дод, ки аксарияти аҳолӣ ба истифодаи воситаҳои нақлиёти барқӣ гузаранд  ва бо ин тартиб талаботи ҷумҳурӣ аз маҳсулоти нафтӣ коҳиш дода шавад. Аз ин лиҳоз Тоҷикистон ба назари мо метавонад солҳои наздик инчунин ба истеҳсолкунандаи автомобилҳои барқӣ дар миқёси минтақа мубаддал гардад.

Рустам ҲАЙДАРОВ,
доктори илмҳои фалсафа

Бознашр аз https://khovar.tj

БАРГУЗОРИИ ФОРУМИ ДУЮМИ РЕКТОРОНИ МУАССИСАҲОИ ТАҲСИЛОТИ ОЛИИ КАСБИИ ДАВЛАТҲОИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ ДАР ДУШАНБЕ

0

Форуми дуюми ректорони муассисаҳои таҳсилоти олии касбии давлатҳои Осиёи Марказӣ дар доираи панҷумин ҷаласаи машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ дар заминаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон баргузор гардид.

Форум аз қабули меҳмонон ва тамошои дастовардҳои илмию таълимии зумрае аз муассисаҳои таҳсилоти олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оғоз шуд. Баъд аз қабули меҳмонон ва боздиди намоишгоҳ дар толори калони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон форум ба кори худ оғоз намуд.

Дар оғози форум ректори ДМТ, профессор Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт, Вазири маориф ва илми ҷумҳурӣ Саидзода Раҳим Ҳамро, Вазири илм ва таҳсилоти олии Ҷумҳурии Қазоқистон Саясат Нурбек, Вазири маорифи Туркманистон Атаева Қурбонгул Какалиевна, муовини вазири маориф, илм ва инноватсияи Ҷумҳурии Узбекистон Бузрукхонов Сарвархон Мунавархонович, ректори Донишгоҳи давлатии Оши Ҷумҳурии Қирғизистон Кожобеков Худойберди Гапаралиевич ва чанде аз роҳбарони муассисаҳои таҳсилоти олии аъзои Форум суханронӣ намуданд.Зимни суханрониҳо таъкид шуд, ки дар замони ҷаҳонишавӣ донишгоҳҳо ва марказҳои таълимиро робитаҳои зич ба ҳам мепайвандад. Ҳамкориҳои имрӯзаи донишгоҳҳои Осиёи Марказӣ метавонад барои ноил шудан ба ҳадафҳои муайяни стратегӣ мусоидат намоянд. Робитаҳои иҷтимоию сиёсӣ, фарҳангӣ ва гуманитарии кишварҳои Осиёи Марказӣ заминаи боэътимоди амиқтар кардани муносибатҳо дар дигар соҳаҳои муҳим: дар соҳаи илм, маориф, технологияҳои олӣ ва инноватсия мебошанд.

Низоми таҳсилоти олӣ ва ташаккули фазои ягонаи башардӯстона асосии рушди ҳамкории кишварҳои Осиёи Марказӣ мебошанд.«Ба шарофати сиёсати хирадмандона ва созандаи роҳбарони кишварҳои Осиёи Марказӣ рушди илму маориф дар тамоми давра ба самти муҳимтарин ва афзалиятноки сиёсати давлатӣ табдил ёфт.

Форуми дуюми ректорони муассисаҳои таҳсилоти олии касбии кишварҳои Осиёи Марказӣ бори аввал бо ташаббуси Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон дар заминаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон дар Тоҷикистон баргузор мешавад» – таъкид шуд дар форум.

Дар идомаи форум миёни чанде аз донишгоҳҳои давлатҳои Осиёи Марказӣ дар самти ҳамкориҳо созишнома ба имзо расид. Форум дар ду бахш идома дорад:Бахши I: «Тамоюлҳои таҳсилоти байналмилалӣ дар шароити ҷаҳони тағйирёбанда: анъана ва инноватсияҳо».Бахши II: «Рушди ҳамкориҳои илмию педагогӣ ҳамчун омили ҳамгироии байналмилалӣ дар фазои таълимии бисёрфарҳангӣ».

Бознашр аз tnu.tj

ИСТИҚЛОЛИЯТ РАМЗИ ОЛИИ ВАТАНУ ВАТАНДОРӢ

0

Шукри истиқлолу сарвар мекунем,

Шукри ободии кишвар мекунем.

Дастовардҳои кишвари маҳбуби мо дар ин фосилаи кӯтоҳи таърихӣ шаҳодати равшани он аст, ки халқи мо бо ҳиммати баланди созандагиву фарҳангпарварӣ ва инсондӯстиву таҳаммулгароӣ ҳама гуна мушкилотро паси сар намуда, ҳамеша ба сӯи пешрафт ва ба хотири ободиву тараққиёт саъю талош мекунад.

Истиқлолияти давлатӣ, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон сиву ду сол муқаддам ба он соҳиб гардид, дар таърихи халқи тоҷик нодиртарин падидаи сиёсиву сарнавиштсоз мебошад.

Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таъкид кардаанд: «Яке аз муҳимтарин дастовардҳои мо дар даврони истиқлолият давлатсозӣ ва давлатдории муосири миллӣ мебошад, ки моҳиятан шакли ҳуқуқбунёд, иҷтимоӣ ва дунявиро дорад».

Ин рӯз, барҳақ, оғози давраи комилан нав дар таърихи давлатдории тоҷикон, марҳалаи тоза дар ташаккули тафаккур ва фалсафаи давлатдорӣ маҳсуб мешавад.

Мо дар оғози даврони соҳибистиқлолӣ бо такя ба ҳастии таърихӣ, ақлу хирад ва иродаи қавии халқи худ тавонистем, ки оташи ҷанги дохилии таҳмилиро фурӯ нишонда, парчами озодиву адолатро ба хотири ҳифзи асолату арзишҳои миллӣ ва ваҳдату ҳамдигарфаҳмии халқамон устувор гардонем. Дар пешорӯи давлати тозаистиқлоли мо вазифаҳои басо пурмасъулияту бузург, пеш аз ҳама, ҳифзи марзу бум, ягонагиву иттиҳоди миллӣ, барқарор намудани иқтисодиёти харобгашта, бунёди пояҳои давлати ҳуқуқбунёду дунявӣ, ба роҳ мондани муносибатҳои дӯстонаву судманд бо кишварҳои олам ва созмонҳои ҷаҳонӣ, густариши фарҳанги миллии ҷавобгӯй ба талаботи замони муосир қарор гирифта буданд.

Иҷрои ин вазифаҳо дар шароити рақобати шадиди сиёсиву иқтисодии ҷаҳони имрӯза ва бархӯрди манфиатҳои қудратҳои ҷаҳонӣ аз роҳбарияти олии давлат сиёсати дурандешонаву пайгирона ва аз аҳли ҷомеа сабру таҳаммул, ягонагиву якдигарфаҳмӣ ва сарҷамъиро тақозо менамуд. Дар роҳи берун кашидани кишвар аз гирдоби даргириҳои сиёсӣ ва расидан ба ваҳдати миллӣ мехостам нақши созандаи Иҷлосияи таърихии 16-уми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва саҳми ҳар як сокини ватани маҳбубамонро таъкид менамоем, махсусан ҷонфидоиҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати милли, Пешвои миллат – Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон

Маҳз ҷаҳду талош ва муттаҳид гардидани сокинони мамлакат дар атрофи роҳбарияти давлату Ҳукумат ва дастгириву ҷонибдории онҳо аз сиёсати пешгирифтаи давлат омили асосии расидан ба сулҳу ягонагӣ дар ҷомеаи мо гардид.

Пешвои миллат дар ҳар як суханрониҳояшон ба ҳар як сокини мамлакат, ба ҳар нафаре, ки барои эъмори ҷомеаи муосири кишвар саҳм мегузорад, дар пешрафти давлати соҳибистиқлол нақш дорад, аз марзу буми он дифоъ менамояд ва парчами онро дар арсаи байналмилалӣ парафшон месозад, аз самими қалб арзи сипос менамояд.

Нерӯи бузурги мардуми кишвари мо, пеш аз ҳама, дар ягонагӣ ва ваҳдати шаҳрвандони он зоҳир меёбад.

Бинобар ин, мо таҳкими ваҳдати миллӣ ва ҳифзи фазои орому осоиштаро барои зиндагиву фаъолияти шаҳрвандонамон аз ҳама арзишҳои дигар муқаддамтар мешуморем.

Сатҳи инкишофи имрӯзаи давлати мо аз он гувоҳӣ медиҳад, ки дар даврони соҳибистиқлолӣ дар ҳамаи самтҳои ҳаёти ҷомеа ба дастовардҳои назаррас ноил гардида, барои боз ҳам беҳтар шудани рӯзгори мардум ҳамаи заминаҳои мусоиду мустаҳкамро гузоштем.

Вале зикри ин матлаб ҳаргиз маънои онро надорад, ки мо бо чунин суръати рушд ва густариши амалҳои ободкориву созандагӣ қаноатманд бошем.

Сиёсати дурбинона ва оқилонаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Эмомалӣ Раҳмон буд, ки вазъи бӯҳронии кишвар бо роҳи музокира ва мусолиҳа бартараф гардид. Аз моҳи апрели соли 1994 то июни соли 1997 дар кишварҳои хориҷии дуру наздик музокираҳои байни тоҷикон баргузор гардида, санади барои халқи тоҷик ва давлати соҳибистиқлоли мо сарнавиштсозу таърихӣ Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон 27-уми июни соли 1997 дар шаҳри Маскав ба имзо расид.

Баъди ба имзо расидани Созишномаи истиқрори сулҳ ба ҷанги таҳмилии шаҳрвандӣ хотима гузошта шуда, таҷрибаи нодири сулҳи тоҷикон аз ҷониби Дабири Кулли Созмони Миллали Муттаҳид Кофи Аннан ҳамчун модели муассири ҳалли низоъҳои дохилидавлатӣ ба давлатҳое, ки ба бӯҳрони сиёсӣ, ҷангҳои байниҳамдигарӣ дучор гардидаанд, тавсия карда шуд.

Баръакс, имрӯз моро зарур аст, ки бештар аз дирӯз кору фаъолият кунем, аҳлона заҳмат кашем ва кӯшиш намоем, ки кишвари худро ба давлати пешрафта ва сарзамини аҷдодиамонро ба як мулки обод табдил диҳем.

Зеро баланд бардоштани сатҳу сифати рӯзгори сокинон дар сиёсати иҷтимоии Ҳукумати мамлакат мақоми меҳвариро ишғол менамояд. Асосгузори сулҳу ваҳдати милли, Пешвои миллат Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамеша тақид менамоянд, ки мо ҳамаи тадбирҳоро меандешем, ки дастгирии давлатиро дар ин самт боз ҳам тақвият диҳем, барои қишри эҳтиёҷманди ҷомеа кумакҳои давлатиро тавсеа бахшем, ба рушди оила ва фароҳам овардани шароити мусоид барои зиндагии осудаи сокинон ҳарчи бештар таваҷҷуҳ намоем, зеро омилҳои мазкур пояи муҳимми устувории ҷомеа мебошанд. Миллати моро дар таърихи башар бо фарҳанги бою рангоранг ва шахсиятҳои барҷастаи илму фарҳангаш мешиносанду арҷ мегузоранд.

Аз ин лиҳоз, мо вазифадорем, ки забону фарҳанг, расму ойин ва суннату анъанаҳои миллии худро гиромӣ дорем, аз онҳо ифтихор кунем ва маънавиёти насли ояндасозро бо арзишҳои миллати куҳанбунёдамон тавсеа бахшем ва ҳамзамон бо ин, зеҳну шуури онҳоро аз олудашавӣ ба унсурҳои бегона ҳифз намоем.

Насли имрӯза бояд ба қадри ранҷу заҳматҳои насли калонсол расад ва рисолати хешро дар роҳи ҳифзу ободии Ватан иҷро карда тавонад.

Ҷашни истиқлолияти давлатӣ муборак, ҳамватанони азиз!

Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт Ректори

 Донишгоҳи Миллии Тоҷикистон

Собирзода Нуралӣ Миралӣ муовини аввали

Ректори Донишгоҳи Миллии Тоҷикистон

РӮЙХАТИ СОМОНАВУ САҲИФАҲОИ ИҶТИМОИИ МАМНУЪ

0

Рӯйхати сомона ва саҳифаҳои иҷтимоие, ки бо ҳалномаҳои Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун расонаи таблиғкунандаи ғояҳои экстремистӣ-террористӣ фаъолияташон манъ карда шудааст.

БАРДОШТҲОИ САФАРИ ПРОФЕССОРИ ДМТ МУРОД МУРОДӢ АЗ НБО-И РОҒУН ВА ВОДИИ РАШТ

0

Аз 21 то 24 август як гурӯҳ рӯзноманигорон аз шаҳру навоҳии мамлакат бо мақсади шиносоӣ бо дастовардҳои иқтисодиву иҷтимоӣ ва ҷараёни корҳои созандагӣ ба водии Рашт сафар намудем. Хати сафар аз Душанбе маншаъ гирифта, расмияти он аз боздиди шаҳраки Роғун ва НБО-и «Роғун» оғоз гардида, бо тамошои дастовардҳои замони истиқлол ва корҳои созандагии ноҳияҳои Нуробод, Рашт, Лахш ва Тоҷикобод идома ёфт.Дар ҷараёни сафар рӯзноманигорон имкон пайдо намуданд, ки бо корномаи бунёдкорони Неругоҳи барқи обии «Роғун» шинос шаванд, аз суҳбати Директори техникии сохтмони ин неругоҳ Маҳмадсаид Шамсуллозода баҳра бардоранд, бо ободкориҳои Боғи фароғатии маркази ноҳияи Нуробод, бартариҳои боғи интенсивии ноҳияи Рашт, заминҳои картоштаи ноҳияи Лахш, пешравиҳои деҳоти ҷамоати Лаби оби ноҳияи Тоҷикобод ва амсоли ин шинос шаванд.Аз мушоҳидаи корзори НБО-и «Роғун» ва табиату сафои боғу роғҳои ин водӣ рӯзноманигорон ба фараҳ меомаданд, ангушти ҳайрат мегазиданд ва ба корномаи коргарону деҳқонон аҳсант мехонданд. Барои ман низ дидану шуниданҳо басе ҷолиб буд. Зеро бори аввал ба НБО-и «Роғун» сафар намудам ва таассуроти қаблиам дар бораи ин сохтмон, ки аз маводи ВАО ва асарҳои ҷудогона ҳосил шуда буд, комилтар гардид ва бори дигар мутмаъин шудам, ки бо чашми худ дидан аз хондану шуниданҳо волотар будааст.НБО-и «Роғун» воқеан иншооти азим ва беназир аст. Бахусус нақбҳои он, ки вазифаҳои гуногунро иҷро менамоянд, касро ба ҳайрат меоваранд. Нақбҳо, ки дар маҷмуъ беш аз 70 километрро ташкил медиҳанд, дили кӯҳро шикоф намуда, барои обпартоӣ, боркашонӣ ва иртиботи мавзеъҳои гуногуни корзор хизмат менамоянд. Мошинҳои боркаш беист равуо доранд, тракторҳо танаи кӯҳро ҳамвор ва мустаҳкам мегардонанд, дар қитъаҳои ҷудогона мутахассисон машғули кор мебошанд. Ба иборае, кор дар ҷӯш аст. Мутахассисон аз кори худ қаноатманд буда, ифтихор менамоянд, ки дар бунёди чунин сохтмони азим саҳм мегузоранд.Корзори ин сохтмон бемуҳобот пурҳашамат аст. Аз ҷумла, дарвозаҳои оббанди шаш агрегат, ки дар бағали қуллаи кӯҳ (дарғот) бунёд мегарданд, 140 метр дар умқи замин ҷойгир шудаанд. Коргарон бо қуттитасмаҳо ба он ворид шуда, ба васлу насб машғул мешаванд, чархаҳои агрегатҳо зиёда аз 200 тонна вазн доранд, чуқурии бетони таҳкурсии мавзеи асосӣ (мозг) се метр ва паҳноияш як гектарро ташкил медиҳад. НБО-и «Роғун» танҳо сохтмони азими истеҳсолӣ нест, балки он майдони тарбияи касбии мутахассисони ватанӣ низ ҳаст. Дар айни ҳол дар бунёди он зиёда аз 14 ҳазор нафар коргарон саҳм мегузоранд, ки аксарияташон мутахассисони тоҷик мебошанд. Чунончи, директори техникии сохтмони ин неругоҳ Маҳмадсаид Шамсуллозода нақл намуд, ки дар замони пеш аз истиқлол барои мутахассисони тоҷик дар чунин сохтмонҳо ҷой набуд, гӯё онҳо аз уҳдаи кори муҳандисӣ ва ё васлгару сарварӣ намебаромада бошанд. Имрӯз мутахассисони тоҷик дар соҳаи нақбу неругоҳҳо хеле зиёд ҳастанд, ки на танҳо дар бунёди чунин сохтмонҳои азими мамлакат саҳм мегузоранд, балки қодир ҳастанд дар тендерҳои минтақавию ҷаҳонӣ иштирок намуда, ғолибият ба даст оранд. Онҳо қодир ҳастанд, ки қобилият ва маҳорати касбии худро дар чунин бунёдкориҳо нишон дода, ҷаҳониёнро ба тасхир оранд. Аз тарафи дигар, ин сохтмон манбаи такомул ва таъсири мутақобилаи таҷрибаи ҳамдигарӣ аст, ки дар таҳкими дӯстии халқҳо нақши бориз мегузорад. Тамоми коргарон як мақсад доранд: бо сифати баланд ва сарбаландона иҷро намудани вазифаҳои худ ва саҳми арзанда гирифтан дар бунёди НБО-и «Роғун».Бо тағйир додани маҷрои об ва ҷамъ шудани оби дарё- аз мавзеи Роғун то саргаҳи ноҳияи Нуробод баҳр бунёд хоҳад гашт, ки дарозии он то 70 километр тӯл мекашад. Албатта, баъзе деҳаҳо кӯч мебанданд, баъзе мавзеъҳо зери об мемонанд, аммо табиати водӣ, муҳиту шароит ва манфиатоварии он дигаргун мешавад. Теппаҳо сабзазор мегарданд, шаҳракҳои лаби об пайдо мешаванд. Яке аз чунин шаҳракҳо Нуробод аст, ки ободонии он аз рӯйи нақшаи муайян босуръат идома дорад. Боғи истироҳатие, ки дар ин шаҳрак бунёд гардида, дар таҷдиду тармим қарор дорад, 11 га заминро фаро гирифта, дар он тамоми шароити истироҳат пешбинӣ шудааст. Ин боғ аз ҷиҳати масоҳат, тарзи ороиш, таъминоти лавозимоти истироҳат ва мавзеи ҷойгиршавӣ камназир аст. Бо пур шудани оби наҳр он ба яке аз боғҳои фароғатии лаби баҳр табдил хоҳад ёфт. Дар болооби шаҳраки Нуробод дарозтарин пули мошингард бунёд мегардад, ки роҳи навсохтро ба ин шаҳрак ва ноҳияҳои болооби ин минтақа пайваст мегардонад. Ҳамаи ин минтақаро ба яке аз мавзеъҳои ҷолиби сайёҳӣ табдил дода, сатҳу сифати зиндагии мардумро тағйир хоҳад дод.Дар ноҳияҳои водии Рашт боғҳои замонавии интенсивӣ бунёд гардида, дарахтони себу нок, шафтолуву олу ва хуч парвариш мешаванд. Агар баъзе аз боғҳоро ниҳолони аз хориҷа оварда ташкил диҳанд, дар бархеи дигар ниҳолони меваҳои худӣ (маҳаллӣ) парвариш мешаванд. Аз ҷумла, дар боғи ботаникӣ-фарҳангии «Кӯҳсори Аҷам», ки дар ноҳияи Рашт бунёд гардидааст, аслан ниҳолони маҳаллӣ парвариш мешаванд. Дар ин боғ ниҳолони камчини дар ҳолати маҳвшавӣ қарордошта ҷамъ оварда шуда, дар ин ҷо пайванд ва парвариш шудаанд. Боғи ӯ ҳам манбаи паҳн кардани ниҳоли меваҳои маҳаллӣ ва ҳам бардошти ҳосили фаровон аст. Осорхонае, ки дар паҳлуи ин боғ бунёд шудааст, аз як тараф, аз муҳаббат ва шавқи инсон ба арзишҳои фарҳангиву миллӣ дарак диҳад, аз ҷониби дигар, баёнгари таърих, зиндагӣ, урфу одат ва анъанаву расми сокинони ин гӯшаи мамлакат мебошад.Боғи Давлатбек Аҳмедов, ки дар ноҳияи Лахш бо номи «Ҳавлобек» бунёд гардидааст, 17 навъ себи маҳаллӣ ва дарахтони нок, олу ва хучро фаро мегирад. Боғпарварон заминро сарфакорона истифода мебаранд, ба қадри замини кишт мерасанд, аз ин рӯ дар байни қатори ниҳолҳо сабзавот парвариш намудаанд.Дар водии Рашт, бахусус дар ноҳияи Тоҷикобод ба масъалаи рушди деҳот таваҷҷуҳи хос зоҳир менамоянд. Аз ҷумла, дар деҳаи Сафедмун ҳамроҳ бо шарикони рушд сохтмони манзил барои 60 оилаи ниёзманди ятим, мактаби дуошёна, маркази фароғатӣ, бунгоҳи тиббӣ ва коргоҳи истеҳсолӣ идома дорад.Дастовардҳои водии Рашт дар замони истиқлол хеле зиёд ва чашмрас мебошанд.Меҳмонхонае, ки соли 2016, дар арафаи ҷашни 25-солагии Истиқлолияти давлатӣ дар маркази ноҳияи Тоҷикобод бунёд гардидааст, аз се ошёна, 43 ҳуҷра ва 85 кати хоб иборат буда, бо тамоми таҷҳизоти замонавии зарурӣ таъмин гардидааст. Он дар ин минтақа назир надорад.Мизи мудавваре, ки давоми сафар дар Донишкадаи омӯзгории Рашт дар мавзуи «Нақши ВАО дар таҳкими истиқлолият» баргузор гардид, барои баррасии илмии мавзуъ, музокираву табодули таҷрибаи кори муҳаррирон басе судманд буд. Зимни баррасии масъалаи асосӣ вазъ ва ҳолати нашрияҳои маҳаллӣ низ мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифт. Аз ҷумла, муҳаррирони нашрияҳои маҳаллии «Оинаи Рашт», «Садои Конибодом», «Файзи Пешво» (Шаҳринав), «Истиқлол» (Темурмалик) аз таҷриба ва дастовардҳои худ нақл намуданд, ки шуниданӣ ва баҳрабардоранда буд. Зимнан дар шароити рушди ВЭАО ва шабакаҳои иҷтимоӣ фаъолияти нашрияҳои даврии маҳаллӣ таҷдиди назар мехоҳад. Ин ҳолатро масъулини нашрияҳои даврӣ дарк намуда, кӯшиш менамоянд, ки дар баробари фаъолияти мақомоти ҳокимияти маҳаллӣ ҳаёти мардумро низ инъикос ва дастовардҳои мамлакатро тарғиб намоянд, сокинонро ба мутолиаи он ҷалб созанд, теъдоди обунаро афзоянд. Дар минтақа нашрияи Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Рашт – «Оинаи Рашт» пешсаф аст. Ин нашрия бо теъдоди 7076 нусха чоп мешавад, ки дар муқоиса ба се соли пешин ду баробар зиёд аст.Чизи дигаре, ки дар сафар хотирмон шуд, истиқболи гарми меҳмонон аз ҷониби намояндагони мақомоти ҳокимияти маҳаллӣ ва сокинону кишоварзон буд.Дар истиқболи «Корвони иттилоотӣ» бояд ҳатман сармуҳаррирони нашрияҳои даврии маҳаллӣ ҳамроҳ бошанд. Мутаассифона, дар сафари анҷомшуда на дар ҳама ноҳияҳо сармуҳаррирони нашрияҳои даврии маҳаллӣ дар ҳайати пешвозгирандагон ва роҳбаладон қарор доштанд. Сармуҳаррирони баъзе ноҳияҳо ҳатто аз худ дарак надоданд. Нашрияи ноҳия на танҳо инъикосгар, балки манбаи хуби набзи маҳал аст. Бинобар ин дар чунин сафарҳо ҳамроҳӣ намудани намояндаи нашрия мадади касбие мешавад барои ҳайати сафар дар дарку маърифати моҳияти воқеаву рӯйдодҳо.Дар маҷмуъ сафари «Корвони иттилоотӣ», ки бо ибтикори Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ва дастгирии Дастгоҳи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон анҷом дода шуд, иқдоми нек, созанда ва ваҳдатофар буд. Ин сафар на танҳо рӯзноманигоронро бо водии Рашт ва дастовардҳои навоҳии он шинос гардонд, балки робитаи касбии онҳоро боз ҳам қавӣ намуда, ба ҳалли мушкилоти нашрияҳои даврии маҳаллӣ, андаке ҳам бошад, мусоидат намуд. Дарвоқеъ созандагӣ ва бунёдкориҳои мардуми ин минтақаи мамлакат, ки воқеан зиёд буда, арзандаи тараннум аст, ба мардум бояд бештар муаррифӣ шавад.

Мурод МУРОДӢ

(Манбаъ: АМИТ “Ховар”)

Мурод МУРОДӢ,
профессор

39 НАФАР УСТОДУ КОРМАНДИ ДОНИШГОҲ СОҲИБИ МАНЗИЛИ ИСТИҚОМАТӢ ШУДАНД

0

Дар арафаи таҷлили Рӯзи Ваҳдати миллӣ зумрае аз устодону кормандони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон соҳиби манзилҳои истиқоматӣ ва фарзандони онҳо бо туҳфаҳои ҷашнӣ қадрдонӣ шуданд.

Субҳи имрӯз (17.06.2023) дар доираи иқдомҳои иҷтимоии роҳбарияти давлат бо иштироки намояндагони сохторҳои марбутаи ҷумҳурӣ хобгоҳи №7-и Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, ки дар кӯчаи Нахимова 64/7-и ноҳияи Синои шаҳри Душанбе ҷойгир аст, баъд аз таъмири капиталӣ барои 39 нафар омӯзгор ва корманди ҷавони донишгоҳ ҳамчун манзили истиқоматии хизматӣ супорида шуд.

Дар маросими супоридани хонаҳои истиқоматӣ муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон Сатториён Матлубахон Амонзода, директори Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илми назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Саидзода Муҳаммадтоир Саид, Раиси Кумитаи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба илм Содиқӣ Насиба Нурулло, муовини Вазири маориф ва илми ҷумҳурӣ Абдулхолиқзода Лутфия Абдулхолиқ, Раиси Кумитаи иҷроияи ҲХДТ дар шаҳри Душанбе Мирзозода Иброҳим Холмурод, муовини раиси Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиш Раҳимзода Шабнам, муовини Раиси ноҳияи Синои шаҳри Душанбе Сафарализода Ситора Сафаралӣ, ректори ДМТ Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ва дигар шахсони масъул иштирок доштанд.

Бояд гуфт, ки иқдоми мазкур дар партави сиёсати маорифпарваронаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва таваҷҷуҳи вижаи Роҳбарияти олии кишвар ба Донишгоҳи миллии Тоҷикистон роҳандозӣ гардид. Имрӯз донишгоҳ ба ҳайси муассисаи таълимии бунёдии кишвар дар омода намудани мутахассисони баландихтисоси илмӣ-омӯзгорӣ барои донишгоҳ ва дигар муассисаҳои таҳсилоти олии ҷумҳурӣ саҳмгузор мебошад. Ҳоло дар донишгоҳ мутахассисони варзида аз ҷумлаи ассистентон, муаллимони калон ва як зумра омӯзгорони дорои дараҷа ва унвони илмӣ ба фаъолияти таълимию методӣ ва илмӣ-таҳқиқотӣ машғуланд, ки дар шаҳри Душанбе соҳиби манзили истиқоматӣ нестанд.

Бо ин мақсад баъд аз таъмири капиталии хобгоҳ ва азнавсозии он раёсати донишгоҳ барои 39 нафар омӯзгорон ва кормандони ҷавон хонаҳои хизматиро барои истифода омода намуд. Хобгоҳи мазкур дар маҳаллаи Гипроземи пойтахт воқеъ буда, соли 1973 дар масоҳати умумии 2542,8 метри мурабаъ сохта шуда, то оғози соли 2023 ҳамчун хобгоҳи донишҷӯӣ фаъолият намудааст.

Бо дастгирии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо мақсади таъмини иҷтимоии донишҷӯён дар Шаҳраки донишҷӯёни донишгоҳ, воқеъ дар маҳаллаи Буни Ҳисорак, бинои хобгоҳи иборат аз 12 ошёна барои зиёда аз 1000 нафар донишҷӯ сохта ба истифода дода шуд (22.01.2021). Баъдан донишҷӯёне, ки дар хобгоҳи №7 истиқомат менамуданд, ба хобгоҳи нав ва хобгоҳи № 6 кӯчонида шуданд.

Хобгоҳи мазкур аз 4 ошёна иборат буда, мувофиқи хулосаи ҶСК “Пажӯҳишгоҳи илмӣ ва лоиҳакашию ҷустуҷӯии САНИИОСП” – “Оид ба санҷиши ҳолати техники иншоот” сифати бинои мазкур ба талаботи меъёри сохтмон ҷавобгӯ буда, табдил додани он аз бинои хобгоҳи донишҷӯён ба ҳуҷраҳои истиқоматии омӯзгорон баъди азнавсозӣ имконпазир аст. Қобили тазаккур аст, ки бинои хобгоҳ минбаъд хусусӣ гардонида нашуда, ҳамчун хобгоҳи хизматии омӯзгорону кормандон дар тавозуни донишгоҳ нигоҳ дошта мешавад.

Дар маросими баистифодадии хобгоҳи мазкур меҳмононро намояндагони донишгоҳ самимона истиқбол гирифтанд. Баъдан меҳмонон аз чанд хонаҳои истиқоматӣ боздид намуда, ба шарту шароитҳои ҳуҷраҳо ва корҳои азнавсозӣ баҳои баланд доданд. Дар саҳни бинои мазкур дар фазои тантанавӣ калиди хонаҳо ба истиқоматкунандагон супорида шуд ва итиқоматкунандагон ба дастгириҳои ҳамешагии Ҳукумати ҷумҳурӣ ва иқдоми неки роҳбарияти Донишгоҳи миллӣ изҳори сипос намуданд.

Ҳамзамон, ба ин муносибат дар арафаи таҷлили Рӯзи Ваҳдати миллӣ аз номи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба 25 нафар фарзандони омӯзгорону кормандон туҳфаҳои ҷашнӣ тақдим карда шуд. Таъкид гардид, ки чунин тадбирҳо устодону кормандони донишгоро водор менамояд, ки бо дасту дили гарм ва масъулияти дучанд баҳри шукуфоии бештари кишвари азизамон – Тоҷикистони соҳибистиқлол кору фаъолият намоянд.

Мавриди зикр аст, ки дар ин миён (39 оила) ба се нафар кормандони донишгоҳ, ки фарзандони маъюб доранд, аз ҷониби раёсати донишгоҳ ғамхории махсус зоҳир гардид. Манзилҳои истиқоматии онҳо бо баъзе таҷҳизоти муҳими рӯзгор таъмин карда шуданд, ки ин амал низ дар доираи ғамхориҳои бевоситаи Пешвои миллат, муҳтарам, Эмомалӣ Раҳмон нисбат ба қишри ниёзманди ҷомеа сурат гирифт.

Ректори донишгоҳ, профессор Хушвахтзода Қ.Х. зимни суханронӣ иқдоми навбатиро дастгирии бевосидаи Ҳукумати ҷумҳурӣ, ба хусус Пешвои муаззами миллат унвон намуда, дар арафаи таҷлили Рӯзи Ваҳдати миллӣ ба аҳли устодону кормандон туҳфаи хотирмон номид.

Муовини Сарвазири ҷумҳурӣ Сатториён М. А. зимни суханронӣ бошандагони хобгоҳро табрик намуда, афзуд, ки соҳаи маориф яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати созандаи Ҳукумати ҷумҳурӣ, хусусан Пешвои муаззами миллат қарор гирифтааст ва дастгирии ин қишри ҷомеа зери таваҷҷуҳи махсус қарор дорад.

Зимнан гуфта шуд, ки табдил додани хобгоҳи мазкур ба бинои истиқоматӣ ва супоридани ҳуҷраҳои он ба омӯзгорон ва кормандони ҷавони донишгоҳ ҳамчун дастгирии навбатии Пешвои муаззами миллат дар доираи иҷрои нақшаи чорабиниҳои таҷлили 35-умин солгарди ҷашни Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Рӯзи Ваҳдати миллӣ дониста мешавад.

Ёдовар мешавем, ки Донишгоҳи миллии Тоҷикистон дорои 8 хобгоҳ мебошад, ки аз ин шумора се хобгоҳ (хобгоҳҳои №1, 2 ва 7) ба омӯзгорону кормандон, яке ба аспирантон (хобгоҳи 4) ва хобгоҳи №3 бошад барои гузаронидани машғулиятҳои дарсии факултети тиббӣ пешбинӣ гардидааст. Хобгоҳҳои № 5, 6 ва 8 барои донишҷӯён муайян шудааст. Расо як сол қабл дар таърихи 09.06.2022 хобгоҳи №1-и донишгоҳ барои 39 нафар корманду омӯзгор манзили истиқоматӣ ҷудо гардид ва ба истифода дода шуд. Дар давоми танҳо ду сол қариб 80 нафар устодону кормандони донишгоҳ соҳиби манзил шуданд, ки дар таърихи донишгоҳ рухдоди камназир аст. Иқдоми навбатӣ дар арафаи таҷлили Рӯзи Ваҳдати миллӣ – 27-уми июн барои ҳайати бисёрҳазорнафараи донишгоҳ ва алоқамандони он рӯзи таърихӣ ва хотирмон мебошад.

Бознашр аз сомонаи tnu.tj

ИФТИТОҲИ ТЕЛЕВИЗИОНИ ТАЪЛИМИИ ДОНИШГОҲИ МИЛЛИИ ТОҶИКИСТОН

0

Дар арафаи Рӯзи ваҳдати миллӣ дар фазои тантанавӣ Телевизони таълимии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (ТТ ДМТ) ифтитоҳ гардид.

Дар маросими кушодашавии он муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон Матлубахон Сатториён, раиси Кумитаи телевизион ва радиои назди ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Нуриддин Саид, муовини вазири маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон Лутфия Абдухолиқзода, ректори ДМТ Қобилҷон Хушвахтзода ва дигар меҳмонону шогирдону устодон ширкат варзиданд.

Дар партави сиёсати бунёдкоронаи Пешвои миллат мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон студияи таълимии телевизиони донишгоҳ бо дастгирии Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон, Кумитаи телевизион ва радиои назди ҳукумати Ҷумҳурии Точикистон ва раёсати Донишгоҳи миллии Тоҷикистон роҳандозӣ мешавад.

Бо ибтикори ректори донишгоҳ Қобилҷон Хушвахтзода бинои наву барҳавои васеъ сохта шуд, ки баробар ба студияҳои телевизонҳои шинохта мебошад. Бо тасмим ва иқдоми раиси Кумитаи телевизион ва радио Нуриддин Саид ба ин студия ду камераи студиявӣ, дастгоҳи марказии пахш ва дигар таҷҳизоти зарурӣ оварда шуд.

Дар дизайн ва ороиши гуногун саҳми раёсати донишгоҳ хеле зиёд аст. Аз ҷумла 6 декаратсияҳои гугогунмазмун, ороиши комили тағйрёбанда, 8 дастгоҳи равшанипардози муосир, як телевизиор, компютер, баландгукякҳои бидуни ноқилӣ ва дигар асбобу техникаҳои зарурӣ таъмин карда шуд.

Телевизиони мазкур технологияи тайёр кардани барномаҳои телевизиониро омӯзонида, дар таълими амалии донишҷӯёни касби журналистӣ, тавсеаи амнияти иттилоотии равандҳои илмиву таълимӣ, ҳамкорӣ бо ВАО-и электронии ҷумҳуриявӣ, инъикоси ҳаёти донишгоҳ ва ҷавонони донишҷӯ дар фазои иттилоотии Тоҷикистон мусоидат менамояд.

Таъсиси чунин телевизион ба сифати таҳсилот дар самти журналистикаи телевизионӣ таъсири мусбат мерасонад. Зеро, шаклҳову усулҳои нави таълимӣ яке аз талаботҳои асосии асри иттилоотӣ ба шумор меравад.

Ҳадафҳои меҳварии телевизиони донишгоҳӣ таълими амалии донишҷӯёни касби журналистӣ, ҳамкорӣ бо ВАО-и электронии шаҳриву вилоятиву ҷумҳуриявӣ, татбиқи лоиҳаҳои барои донишҷӯён ва омӯзгорон аз ҷиҳати иҷтимоӣ аҳаммиятдошта, инъикоси ҳаёти донишгоҳ дар фазои иттилоотии Тоҷикистон, ҷалби донишҷӯён ба инъикоси набзи ҳаёти донишгоҳ ба шумор меравад.

Дар оянда ин ТТ ДМТ телевизиони ҷавонон хоҳад буд.

Аҳли устодону шогирдони факултети журналистика ва умуман, тамоми донишгоҳ аз ҳамаи онҳое, ки дар таъсиси ин телевизион саҳм доштанд миннатдор мебошанд.

Ташкилёбии ин минбари нави телевизиониро барои тамоми алоқамандони эҷод мубораку таҳният мегӯем!

Бахтиёри Қутбиддин,

декани факултети журналистика

ТАШАККУР БА ШУМО Ё ТАШАККУР АЗ ШУМО?

0

Дар забони тоҷикӣ пешояндҳои аслии содаи ба ва аз баъзан дар матн муносибати ҳаммаъноӣ зоҳир кунанд ҳам, дар асл ин ду пешоянд зидмаъноянд. Масалан, агар дар ҷумлаи «Ман ба мактаб омадам» пешоянди ба–ро бо пешоянди аз иваз кунем, акси матлаб ҳосил мешавад. Муқоиса кунед:

Ман ба мактаб омадам (аз хона).

Ман аз мактаб омадам (ба хона).

Аммо аз чӣ бошад, ки ин хусусияти пешояндҳои аслии ба ва аз-ро вақтҳои охир аксар кормандони васоити ахбори омма ва баъзе зиёиёни навбаромад дарк намекунанд. Аксар вақт аз забони кормандони ВАО ва баъзе зиёиён мешунавем, ки мегўянд:

Ташаккур аз шумо.

Ё ин ки:

Аз шумо изҳори сипос менамоям.

Ҳол он ки феълҳои ташаккур гуфтан (ташаккур изҳор кардан, изҳори ташакур кардан) ва изҳори сипос намудан (сипос изҳор кардан, арзи сипос кардан, сипос арз кардан, сипосгузорӣ кардан) бо пешоянди ба кор фармуда мешаванд. Яъне ба касе ташаккур мегўянду аз касе ташакур мешунаванд ё ин ки ба касе изҳори сипос мекунанду аз касе изҳори сипос шунидан мехоҳанд. Пас мо низ бояд «Ташаккур ба шумо» ё «Ба шумо изҳори сипос менамоям» бигўем. Охир, таъбирҳои «Ташаккур аз шумо (ба ман)» ва «Аз шумо изҳори сипос (ба ман)» акси маънои болоро ифода мекунанд. Пас саволе ба миён меояд, ки ифодаҳои «Ташаккур ба шумо» ва «Ба шумо изҳори сипос менамоям» чаро дар шакли хато бо пешоянди аз кор фармуда мешаванд? Ин ғалат аз куҷо сарчашма мегирад?

Бояд гуфт, ки аз ин исмҳои маънии ташаккур ва сипос сифатҳои муташаккир ва сипосгузор сохта мешаванд, ки ин сифатҳо бо пешоянди аслии аз кор фармуда мешаванд. Муқоиса кунед:

Ташаккур ба шумо. – Аз шумо муташаккирам;

Ба шумо изҳори сипос менамоям. – Аз шумо сипосгузорам.

Яъне дар натиҷаи омезиши ҷузъҳои ду ифодаи («Ташаккур ба шумо» ва «Аз шумо муташаккирам», «Ба шумо изҳори сипос менамоям» ва «Аз шумо сипосгузорам») ибораи сеюм дар шакли ғалат («Ташаккур аз шумо», «Аз шумо изҳори сипос менамоям») пайдо шудааст.

Дар ин мисолҳо ҳам, ки аз матбуот ва Интернет гирифта шудаанд, ғалати боло ба назар мерасад:

Ў аз мо ташаккур гуфта баромада рафт;

Ҷанобони гиромӣ, ман аз номи худ… аз шумо барои ташриф ва изҳори андешаҳоятон ташаккур мекунам (? – ташаккур баён мекунам);

Ташаккур аз суханони хуб, ки ман ба он мувофиқам. Аммо дар ҳеҷ коре набояд ифрот кард. Ҳатто дар меҳрубонӣ;

Барои чунин изҳори назар аз ҳамаи Шумо хонандаву бинандаи сомона арзи сипос мекунем.

Дар ёд дорам, ки ҳангоми дар синфи якум хондан дар иди «Алифбо» муаллими аввалинамон чунин почаи шеъриро, ки то ҳанўз намедонам, муаллифаш кист, ба мо ёд дода буд:

Ба муаллим ташаккур,

Маро омўхт «Алифбо».

Ҳоло калон гаштаам,

Мехонам «хуб»-у «аъло».

Чунон ки мебинем, дар порчаи боло низ «Ба муаллим ташаккур» гуфта шудааст, «Аз муаллим ташаккур» не. Мо низ бояд минбаъд кўшиш ба харҷ диҳем, ки ин ғалатро истифода набарем, яъне бояд «Ташаккур ба Шумо» («Ба Шумо изҳори ташаккур (сипос, миннатдорӣ) менамоям», «Ба Шумо сипосу миннатдорӣ арз мекунам») ва «Аз Шумо сипосгузорам» («Аз Шумо муташаккирам» гўем, на «Ташаккур аз шумо» ё «Аз Шумо изҳори ташаккур мекунам».

Меҳроб Ҷумъаев, дотсенти кафедраи

услубшиносӣ ва таҳрири адабӣ

Хабарҳои пешниҳодшуда